Jan F. Shibalov

Hollen

2009-09-21T09:53:00.002+02:00

Vladimir, de advocaat die zich sterk had gemaakt dat hij nog voor een uitreisvisum voor vandaag kon zorgen, heeft net gebeld. Zijn koerier mag het visum om 14.00 uur gaan halen in het UFMS-kantoor, en als hij niet vast zit in de files, is het tegen 16.00 uur in Vadim's kantoor. Dat wordt hollen, hoedanook. Met een volle valies door de stad. Gelukkig is Vadim's kantoor in hetzelfde gebouw als het metrostation Oktyabrskaya en kan ik vandaar naar het station Belorusskaya, waar om 18:00 uur de Airport Express naar de luchthaven Sheremetyevo vertrekt.

En nu begin ik mij pas echt af te vragen welk weer het in Leuven zou zijn...

In Moskou is het nooit saai

2009-09-19T21:41:00.001+02:00

Een paar weken geleden had ik het in deze blog over De meester en Margarita, het levenswerk van de Russische schrijver Michail Boelgakov, dat door de Russen werd uitgeroepen als “het beste boek ooit geschreven”. De verafgoding voor deze roman is zo groot dat het nu, bijna zeventig jaar na zijn voltooiing, nog steeds regelmatig hot news is in de Russische media.

In Moskou hebben zich, in het appartementsgebouw aan de Bolsjaja Sadovaja nr. 10, twee rivaliserende Boelgakovmusea gevestigd. Bolsjaja Sadovaja nr. 10 is een gebouw waar Boelgakov zelf heeft gewoond, en waar zich ook cruciale scènes uit De meester en Margarita afspelen.

Het Boelgakovhuis is het sympathiekste van de twee rivaliserende musea, en vierde dit jaar zijn vijfde verjaardag. Het blijft voortdurend en onvermoeibaar heel boeiende en interessante activiteiten ontwikkelen. Veel boeiender en interessanter dan het officiële, door de overheid ingerichte Boelgakovfonds, dat in hetzelfde gebouw huist. Het Boelgakovhuis, opgericht in 2004, is een levendige en zeer actieve privé-organisatie, gevestigd op het gelijkvloers. Het Boelgakovfonds, dat dateert van 2007, is een officieel museum, en serieuzer, kouder en passiever. Maar het is wel gevestigd in het originele appartement 50, het Vervloekte appartement uit De meester en Margarita, en haalt ongetwijfeld daardoor een aantal bezoekers naar zich toe. Pikant detail: het Boelgakovhuis huurt, naast het gelijkvloers, ook het appartement 51, vlak tegenover het appartement 50 van hun rivalen. Daar organiseren ze hun kindertheater en bewaren er ook een deel van hun museumstukken.

Maar 2009 was niet helemaal een gelukkig jubileumjaar voor het enthoesiaste team van vrijwilligers van het Boelgakovhuis. De bizarre zelfverklaarde priester Aleksander Aleksandrovitsj Morozov, een voormalig politieman uit Zagorsk, blijft het Boelgakovhuis bestoken met de meest ongelooflijke pesterijen.

Aleksander Morozov, die zich graag Сан Саныч (San Sanitsj) of Heilige Sander laat noemen, organiseert regelmatig betogingen tegen het Boelgakovhuis. Hij ontkent zelfs niet dat hij, met een groep medestanders, op 22 december 2006, is ingebroken in appartement 51, en dat hij daar vernielingen heeft aangebracht. Morozov betitelt zichzelf als “de voornaamste bewaker van het cultureel erfgoed van Rusland” en is voorzitter van een organisatie die hij het Fonds ter redding van het monument voor geschiedenis en cultuur, het Huis van Boelgakov noemt.

Toen de Sovjetunie uiteen viel woonde Aleksander Morozov, die eerder ontslagen was uit het lokale politiecorps omwille van zijn alcoholproblemen, nog in zijn geboorteplaats Zagorsk. Hij startte daar een Nieuwe School voor de Heropleving van Tradities voor Russische Zakenlieden. Met deze “school” verzamelde hij tieners van 9 tot 12 jaar rond zich uit minder succesvolle gezinnen waarvan de ouders maar al te blij waren dat ze een zorg minder hadden. Volgens sommige bronnen zou hij die kinderen, als een moderne Fagin, voor hem hebben laten werken. Een voormalige pupil van Morozov getuigt dat er 4 groepen van 5 kinderen waren, waarvan alleen de oudste van elke groep de Leraar mocht - en moest - te woord staan. De kinderen konden goed met elkaar opschieten, er was voldoende te eten, maar ze waren allemaal bang om bij de Leraar te komen. Ze moesten “alles doen wat hij verlangde”. Van minstens één van de kinderen is bekend dat het na zijn verblijf in Morozovs school twee jaar in behandeling is geweest vooraleer het kon praten over hoe het daar aan toe ging. Tot een rechtszaak is het niet gekomen, Morozov sloot zijn school om naar de hoofdstad te trekken.

In Moskou verplaatste Morozovs interesse zich van de pedagogie naar het zakenleven. De reorganisaties in de jaren ’80 en de democratisering van de jaren ’90 waren een ideale broedplaats voor speculanten, en Morozov stortte zich op de “slechte appartementen” van Bolsjaja Sadovaja 10. In plaats van kinderen begon hij nu slecht onderhouden en onbewoonbare flats te verzamelen. In theorie om ze te behoeden voor verval, maar in de praktijk gebeurde er niets. Dat is ook niet verwonderlijk, want hij woont niet echt in Bolsjaja Sadovaja nr. 10, hij is er alleen geregistreerd. Zijn reële verblijfplaats is op de Соколиная Гора (Sokolinaja Gora) of de Valkenheuvel. dat is een stadswijk in het oostelijk deel van Moskou, in vogelvlucht een goeie 9 kilometer van Bolsjaja Sadovaja verwijderd.

Aleksander Morozov liet zich een baard groeien en met zijn oratorisch talent, en zich beroepend op de orthodoxe christelijke leer, slaagde hij erin om enkele gepensioneerde mede- en buurtbewoners voor zich te winnen. Die verwelkomden maar al te graag iemand die de traditionele Russische cultuur kon redden van hebberige investeerders en waren dan ook gauw bereid om te manifesteren tegen de goddeloze aanhangers van De meester en Margarita. Merkwaardig genoeg nam de Redder zelf nooit deel aan die betogingen van de baboesjkas. Hij observeerde alles van aan de overkant van de straat en verkoos zelf in de schaduw te blijven.

Arthur Staroverov, een zakenman en voormalig huurder in het gebouw, herinnert zich dat het niet de eerste keer is dat Сан Саныч herrie schopt in Bolsjaja Sadovaja nr. 10. Hij heeft altijd massa’s claims gehad tegen andere huurders. Enkele jaren geleden slaagde hij erin om het glamoureuze restaurant Teatron, dat op het gelijkvloers gevestigd was, te laten sluiten. De eigenares van het restaurant nam, net als het team van het Boelgakovhuis, de claims van Morozov niet au sérieux, en voor ze het wist was het te laat. “Als iemand met bizarre claims komt aandraven”, zegt Staroverov, dan betekent dat dat het hem aan iets ontbreekt. En dus besloten wij, met ons bedrijf, om hem een driekamerappartement in een ander gebouw aan te bieden. Wij dachten dat die ‘arme man’, die met zijn zoon en schoonmoeder in een éénkamerflat leefde, dat wel zou appreciëren”. Maar Morozov weigerde dit vorstelijke geschenk.

Niemand weet hoe Aleksander Morozov het voor elkaar gekregen heeft, maar hij slaagde er in om enkele appartementen in Bolsjaja Sadovaja nr. 10 te bezetten. Het Directoraat voor de Strijd tegen Economische misdrijven opende een dossier tegen hem. En ook het Departement voor Huisvesting van de stad Moskou ging in het verweer. In 2004 besloot het om de "Redder van het erfgoed" uit zijn appartementen te zetten. Eén daarvan was het appartement op het gelijkvloers, dat kort na Morozov’s uitdrijving door Boelgakovhuis gehuurd werd.

Maar Morozov liet zich niet ontmoedigen. Hij ging in het koor van de Kerk van Taganka zingen en was er niet bang voor dat zijn vroegere activiteiten met de verwaarloosde kinderen of zijn oplichterspraktijken in de openbaarheid zouden komen. Integendeel, hij keerde terug naar Bolsjaja Sadovaja nr. 10 en wist er beslag te leggen op enkele lege flats op de derde verdieping. Hij bezet er vijf kamers, en bestookt van daaruit verder het Boelgakovhuis. Regelmatig gooit hij water en vuilnis naar beneden op de bezoekers van het museum. Op 22 december 2006 is hij ingebroken in appartement 51 en heeft een deel van de waardevolle museumstukken die daar bewaard worden door het raam op straat gegooid, waarbij hij voor 100.000 dollar schade heeft aangericht. Hij heeft ook reeds verschillende keren bij de politie klacht ingediend tegen Nikolai Goloebjev, de directeur van het Boelgakovhuis, omdat deze laatste - lach niet, lezer - elke avond “menselijk bloed zou drinken”. Goloebjev zou een satanist en een vampier zijn, zo staat het zwart op wit in de rapporten. Blijkbaar verwijt Aleksander Morozov het Boelgakovhuis van antireligieuze activiteiten. Vreemd, want Boelgakov zelf kon zeker niet van antireligieuze gevoelens beschuldigd worden. Integendeel, hij was in zijn tijd zeer verontwaardigd over de beeldenstormende poëzie van de militante atheïst Demjan Bednyj en wie De meester en Margarita onbevangen leest merkt dat ook. Het is zelfs niet uitgesloten dat Bulgalkovs eerste schetsen voor de roman ontstaan zijn als een reactie op deze ruwe antireligieuze propaganda.

Maar goed, dergelijke overwegingen waren niet aan Morozov besteed. “Hij kwam foto’s maken op alle tentoonstellingen,” zegt Goloebjov, “beginnend bij een brokaten mantel en eindigend bij een asbak. Toen vertelde hij dat het zijn spullen waren, en dat wij die hadden gestolen.” Morozov’s betoog was simpel. Vooraleer het Boelgakovhuis zich in de flat installeerde, zou hij daar met zijn Fonds ter redding van het monument voor geschiedenis en cultuur, het Huis van Boelgakov gevestigd geweest zijn. Zijn vrouw, een voormalige actrice, zou daar een kindertheater hebben gehad. De ouders van de kinderen zouden zo blij geweest zijn met de voorstellingen dat ze massaal antieke spullen cadeau gaven aan zijn Fonds. Maar toen het Departement voor de Huisvesting van de stad Moskou hem uit die flat dreef - hij verbleef daar illegaal - zou hij, in zijn haast om te ontruimen, al zijn antieke spullen vergeten zijn. Nu wou hij ze gewoon komen terughalen.

De medewerkers van het Boelgakovhuis waren ervan overtuigd dat ze te maken hadden met een stadsidioot en namen, net als de uitbaters van het voormalige restaurant Teatron, de man niet ernstig. Maar… de rechtbank oordeelde anders.

In een bizarre rechtszaak die gemakkelijk in de pagina's van De meester en Margarita had gekund, wordt het Boelgakovhuis nu geconfronteerd met een mogelijke confiscatie van zijn bezittingen en een ernstige verstoring van zijn werking. In maart 2009 oordeelde een vrederechter in Moskou immers dat Alexander Morozov de rechtmatige eigenaar is van de bezittingen van het museum ter waarde van 6 miljoen roebel of 135.000 euro. Morozov zei dat deze bezittingen van hem werden gestolen. Het Boelgakovhuis ging tegen deze beslissing in beroep, en blijft ondertussen gewoon verder werken. Maar indien het beroep wordt afgewezen, staat het voor grote financiële moeilijkheden, en dreigt het faillissement.

Romuald Krylov-Jodko, het hoofd van het Departement voor Cultuur van de stad Moskou, en vanuit die functie verantwoordelijk voor zo’n 108 Moskouse culturele instellingen, zegt niet te weten hoe hij het Boelgakovhuis kan helpen. “We willen wel helpen,” zegt hij, “maar we hebben de bevoegd-heid niet. Ik weet dat het Boelgakovhuis veel actiever is dan het officiële museum in hetzelfde gebouw, maar het Boelgakovhuis is een privé-initiatief, het is geen officieel museum, dus kan ik voor hen niets ondernemen.”

Terwijl het Boelgakovhuis onder vuur ligt, hult het officiële Boelgakovfonds zich in stilte en geeft geen commentaar op de gebeurtenissen. Het is trouwens zeer merkwaardig dat zij nog nooit last gehad hebben van Aleksander Morozov.

Uitreisvisum

2009-09-16T23:11:00.001+02:00

Na het verkrijgen van mijn verblijfsvergunning dacht ik een poosje gerust te zijn, tenminste voor 3 jaar. Want zolang geldt deze tijdelijke vergunning. Maar niets is minder waar. Ik heb weeral wat moeten aflopen deze week!

Ik mag vanaf nu dus zonder visum in Rusland zijn, maar… wat ze er niet bij verteld hadden was dat ik, zeker gedurende het eerste jaar, nu een uitreisvisum nodig heb. Iedere keer dat ik het land uit wil, moet ik zo’n visum gaan halen. En wel in het UFMS-kantoor dat de verblijfsvergunning heeft uitgereikt. Datzelfde, ja… En normaal duurt het een week om een uitreisvisum te krijgen. Na, natuurlijk, een hoop documenten en nieuwe pasfoto's.

Nu was ik van plan om op maandag 21 september naar Leuven te gaan. Maar ik heb pas eergisteren mijn verblijfsvergunning gekregen, en pas vandaag over dat uitreisvisum horen spreken. Even paniek dus. Ik heb de hele dag rondgebeld en nu heb ik gelukkig een advocaat gevonden die zegt dat hij er misschien voor kan zorgen dat ik tegen maandag een uitreisvisum krijg. Maandagochtend zou het kunnen klaar zijn - eventueel, misschien, mogelijk, met een beetje geluk… Als dat zo is kan ik het maandagmiddag gaan halen en maandagavond met de avondvlucht van Aeroflot reizen. Als het niet lukt, tja… dan zullen we weer even creatief moeten zijn. “Посмотрим”, zoals de Russen zeggen - “We zullen zien”. Geduld is een mooie deugd.

Ja? Neen, toch niet… Misschien wel? Ja!

2009-09-14T15:10:00.005+02:00

Om meteen met de deur in huis te vallen: ik hoef me hier niet langer als een toerist te beschouwen. De Russische Federatie heeft zich zo welwillend getoond om vandaag mijn verblijfsvergunning in mijn paspoort te zetten. Tot 26 augustus 2012 mag ik mij ongestoord in het land bevinden.

Niet dat het vanzelf ging. Ook vandaag niet. Vanochtend dachten we om alles gauw eventjes in orde te brengen. Maar zo werkt het niet. Toen we, na weer een uurtje reizen, aan het ons ondertussen zo bekende kantoor van de UFMS of de immigratiedienst arriveerden, was het net 10.00 uur geworden. Naast de tientallen gelukzoekers die voor de eerste of een volgende keer kwamen om hun verblijfsvergunning aan te vragen, waren er ook een tiental gelukkigen die, net als wij, hun goedgekeurde vergunning konden komen halen. De tien paspoorten werden tegelijk aangenomen, en men voorspelde ons zo’n anderhalf uur wachten. Na een halfuurtje echter hoorde ik al mijn naam roepen. Zo snel? Was dat goed of slecht? Irina en ik keken elkaar eens betekenisvol aan, en gingen via de dienstingang het kantoor in van waar we het geroep hadden gehoord.

En, ja hoor! Er was een probleem. Een - overigens vriendelijke - dame, die we nog niet eerder gezien hadden, vertelde ons dat mijn visum, waarmee ik op 10 augustus naar hier was gekomen, niet geregistreerd bleek te zijn. Volgens de computer van de immigratiedienst had ik op 24 juli het land verlaten en was ik sedertdien niet meer teruggekeerd. Verbijstering. Ik sta hier immers toch? En we waren op 11 augustus, de dag na mijn aankomst, zoals het hoort, naar het lokale registratiekantoor niet zo ver van onze flat gegaan. Dat bleek ook uit de stempel op mijn registratiedocument. Maar blijkbaar had de ambtenaar van dienst daar toen vergeten om dat ook in de computer in te brengen. Of ze dat in het UFMS-kantoor niet even konden rechtzetten? Neen, daarvoor moesten we terug naar het lokale registratiekantoor.

Het was al na elven toen we daar arriveerden. De ambtenaar van dienst, dezelfde die op 11 augustus zijn stempel had gezet, wou eerst niet toegeven dat hij zo’n fout zou kunnen gemaakt hebben. Maar de stempel op mijn registratiedocument was wel echt de zijne. Hij kon er dus niet onder uit en besloot dan maar zuchtend om mijn verblijf meteen te registreren - met terugwerkende kracht vanaf 10 augustus. Het was ondertussen al bijna middag, dus besloten we dat Irina naar haar werk zou gaan, en dat ik alleen terug naar het UFMS-kantoor zou gaan.

Om halfeen stapte ik het kantoor weer binnen met mijn beproefde tactiek: zonder iemand iets te vragen, en zonder naar de wachtrij te kijken, glipte ik meteen door de dienstingang. Enkele anderen die dat gezien hadden, deden hetzelfde, zodat er ineens zo’n tiental mensen achter mij stonden te duwen vóór de deur van het kantoor van Vladimir Aleksandrevitsj. Die kon daar niet mee lachen, en probeerde iedereen weer terug te drijven naar de inkomhal. Gelukkig had de dame die ons vanochtend had te woord gestaan, mij herkend. Zij zei iets tegen Vladimir Aleksandrevitsj en ik mocht blijven. De rest werd teruggedreven. De dame nam mijn paspoort aan en vroeg mij om eventjes te wachten in de inkomhal.

Daar werd mijn terugkeer op gegrom, en hier en daar met een spottend lachje, onthaald. Een half uur lang gebeurde er niets. Niet voor mij, en ook niet voor de andere wachtenden. Plots ging de deur van het kantoor weer open en verscheen Natalja Vitaljeva met een norse blik, dezelfde die we kenden van ons eerste bezoek. En met dezelfde overtuigingskracht van toen joeg ze iedereen kordaat buiten, de straat op. Het was immers 01.00 uur geworden en dan is het lunchtijd. En tijdens de lunch wordt er niet gewerkt, drie kwartier lang. Iedereen naar buiten, dus.

Terwijl de meeste anderen uiteenzwermden om zelf ook eten en drank te zoeken, installeerde ik mij op een bankje bij de ingang. Met twee bananen, een sandwich en Het verhaal van een onbekende van Anton Tsjechov dacht ik de tijd wel te kunnen doorkomen. Het was overigens stralend weer, 24° of zo, we genieten hier al een hele tijd van een mooie nazomer.

Om twee uur ging de deur weer open. Er was echter een probleem gerezen voor diegenen die voor het aanvragen van een verblijfsvergunning waren gekomen: de man die de wachtlijst bijhield, was niet teruggekomen. Zodat er enkelen waren die dachten van de situatie te kunnen profiteren om een paar plaatsjes te kunnen opschuiven. Veel gedrum dus, lelijke woorden over en weer, geduw en getrek, een chaos, kortom. Terwijl iedereen stond te drummen en te duwen voor de deur van het onthaalkantoor, besloot ik mij vooral niet te moeien, en installeerde ik mij op een stoel vlak naast de dienstingang, vastbesloten om daar stilletjes als eerste binnen te glippen wanneer die open ging.

Maar dat bleek niet nodig: om halfdrie kwam de dame van vanochtend naar buiten. In haar hand hield ze mijn paspoort, goed zichtbaar open op de pagina van mijn verblijfsvergunning, zodat iedereen het kon zien. Het is bijna niet te beschrijven met wat voor gezicht de wachtenden in de inkomhal naar die zo fel begeerde stempel keken. Het gedrum verplaatste zich van de deur van het onthaalkantoor naar de dienstingang. Omdat ik neerzat, kon niemand mij zien. Ook de dame van het kantoor niet. “Vanchellemont!” riep ze dus, redelijk luid. Russen zeggen “Vanchellemont”, ze hebben moeite om de “h” uit te spreken, maar dit geheel terzijde. Een beetje gegeneerd stond ik recht. “Alstublieft,” zei ze, “u kan gaan, alles is in orde. Nog een prettige dag.”

De anderen in de inkomhal konden hun oren niet geloven. Een aanvrager van een verblijfsvergunning die zo vriendelijk en beleefd wordt aangesproken? Dat we dat nog mogen meemaken! Iedereen bestookte me met vragen waar ik niet veel van begreep, maar het was duidelijk dat ze wilden weten hoe ik dat voor elkaar had gekregen. “Kende ik iemand?” Dat kon ik verstaan. “Had ik iemand betaald?” Dat ook. Maar ik antwoordde niet. Met moeite kon ik mij door de menigte naar buiten wringen. Daar scheen de zon. Ik keek nog even trots naar mijn stempel, borg mijn paspoort zorgvuldig in mijn tas, en wandelde bijna fluitend naar de metro. Iedereen kon weer meteen zien dat ik geen Rus was, want ik glimlachte de hele weg terug.

Vanavond gaan we vieren in restaurant Бенвенуто (Benvenuto), en het zal deze keer wat méér mogen zijn dan de traditionele huiswijn…

Maandag

2009-09-10T09:58:00.002+02:00

We zullen nog even moeten wachten. Vladimir Aleksandrevitsj was dringend weggeroepen vlak voor we bij het UFMS-kantoor aankwamen. We zagen hem nog wegrijden. Natalja Vitaljeva, weer even vriendelijk als de laatste keer, liet ons opnieuw de wachtrij passeren en wist ons wel te vertellen dat alles klaar lag, maar dat alleen Vladimir Aleksandrevitsj, en hij alleen, de laatste stempel op de documenten mag zetten. Het was, om eerlijk te zijn, vandaag ook niet de dag voor het ophalen van verblijfsvergunningen. Daar dienen de maandagen voor. Dat wisten we wel, maar we waren het nu zo gewoon om de zijpaadjes te bewandelen dat we dachten dat het ons nu nog eens zou lukken. En ei zo na was het nog gelukt ook. Niet dus. Maar maandag om 10 uur is Vladimir Aleksandrevitsj er zeker, werd ons verteld. En wij ook...

Morgen

2009-09-09T12:46:00.003+02:00

Irina kreeg eindelijk het verlossend telefoontje. Vladimir Aleksandrevitsj, de directeur van ons UFMS-kantoor, heeft laten weten dat alle papieren voor mijn verblijfsvergunning gearriveerd zijn. Met alle goedkeuringen, stempels en handtekeningen. Morgen om 11 uur mogen we naar zijn kantoor gaan, en zal hij ons haarfijn uitleggen wat er verder nog te doen staat. Want er wachten nog enkele formaliteiten - simpele, naar het schijnt. Zoals mijn registratie als tijdelijk inwoner van de Big City, en het aanbrengen van een visum op mijn verblijfsvergunning. Zo heel juist weet ik het allemaal niet. Enfin, dat zien we morgen wel.

Straks gaan we een fles cognac kopen. Dat heeft Vladimir Aleksandrevitsj wel verdiend, dachten wij zo.

Het beste boek ooit geschreven

2009-09-09T12:09:00.005+02:00

Volgens de Russen is De meester en Margarita van Michail Boelgakov het beste boek dat ooit werd geschreven. Vandaag publiceerde het onderzoekscentrum van de Russische recruteringsportaalsite SuperJob.ru de resultaten van een open bevraging van 3000 respondenten uit alle regio's van het land, die de vraag beantwoordden: “Welk boek (uit de literatuur) vindt u het beste?”.

De lijst van beste boeken werd aangevoerd door De meester en Margarita. Het werd door 16% van de ondervraagden vermeld en het werd beschreven als een “zeer onderhoudende en leerrijke roman”. Ondanks het feit dat vele jaren verstreken zijn sinds het boek werd geschreven, zijn Boelgakov's aard, mentaliteit en gedachten nog springlevend in Rusland.

Voor 7% van de Russen is L.N. Tolstoj’s Oorlog en Vrede het beste boek. Misdaad en Straf van F.M. Dostojevski is het beste boek voor 3% van de Russen. Het loont de moeite om te vermelden dat, naast deze roman, ook Dostojevski’s De Idioot en De Broers Karamazov tussen de beste literaire werken werden vermeld.

Interessant om weten is dat Michail Boelgakov de harten kan bekoren van alle generaties van Russen, terwijl de werken van Tolstoj en Dostojevski vaker werden vermeld door respondenten ouder dan 35 jaar.

Andere klassiekers in de lijst van beste boeken waren De Graaf van Monte-Christo en De Drie Musketiers van Alexandre Dumas, Evgeni Onegin van A.S. Pushkin, Verdriet door Verstand van A.S. Gribojedov, Dode Zielen van N.V. Gogol, Anna Karenina van L.N. Tolstoj, en Drie Kameraden en Van het westelijk front geen nieuws van E. M. Remarque.

Als werken van hedendaagse schrijvers werden vermeld Honderd jaar eenzaamheid van G.G. Marquez, De Alchemist van P. Coelho, Harry Potter van J.K. Rowling, Het diamanten rijtuig van B. Akoenin en Liefde duurt drie jaar van F. Beigbeder.

22% van de Russen vond het moeilijk om een “beste boek” te vermelden.

De dag van de stad

2009-09-05T12:08:00.000+02:00

Een speciale verjaardag

2009-09-02T12:06:00.000+02:00

De eerste schooldag

2009-09-01T12:05:00.000+02:00

Bijna

2009-08-13T23:56:00.000+02:00

De trouwe lezer van deze blog weet reeds hoe het gesteld is met de klantvriendelijkheid van de UFMS, de immigratiedienst in Rusland. Alles is erop gericht om zo lang mogelijk onder het toegewezen quorum van immigranten te blijven - in 2009 is dat 1500 voor Moskou. Eerst wordt het je bijzonder moeilijk gemaakt om je aanvraag in behandeling te nemen, maar ook daarna nog wordt het ontmoedigingsbeleid consequent doorgezet. Je wordt niet op de hoogte gehouden van de voortgang van je aanvraag. Je weet alleen dat de procedure tussen drie en zes maanden kan aanslepen, en dat er een zestal instanties zich met het onderzoek bemoeien. En wanneer je aanvraag dan door het immigratiecomité van het Ministerie van Binnenlandse Zaken behandeld werd, zal niemand je contacteren om je te vertellen of je werd aanvaard of afgewezen. Je moet zelf regelmatig naar het lokale UFMS-kantoor gaan en daar telkens de nacht in de wachtrij doorbrengen, hopend dat er nieuws is.

Maar wij hebben N. Onze contactpersoon die mensen kent die mensen kennen. En vanavond, vlak vóór het einde van de werkdag, kwam N. Irina met een bezoekje vereren op kantoor. Met goed nieuws. N. had een telefoontje gekregen van Vladimir Aleksandrevitsj, de directeur van ons lokale UFMS-kantoor. En die had haar verteld dat het immigratiecomité vandaag, samen met een honderdtal andere, het dossier nummer 745 - mijn aanvraag - had behandeld én goedgekeurd. Ik mag blijven!

Het is nog niet zeker wanneer ik de verblijfsvergunning ook echt in handen ga krijgen. Uitreikingen gebeuren immers in het lokale UFMS-kantoor, en alleen op maandagen. Het is nu donderdag, en dat is misschien wat kort voor de migratieambtenaren om alles helemaal klaar te hebben. Maar voor de maandag daarna zou het zeker wel moeten lukken. Dat is dan exact twee maanden na de aanvaarding van mijn aanvraag door Natalja Vitaljeva.

We besluiten om het nog niet te vieren. Eerst zien en dan geloven. Tenslotte is niks van wat wij weten officieel. Dat wordt het pas wanneer we het papier en de stempels en de handtekeningen zien. Maar we beginnen toch plannen te maken. Welke? Hm… Я скажу позже. Dat vertel ik later wel. We willen het lot niet tarten.

Vosje

2009-08-11T12:27:00.003+02:00

Door onze wijk doolt een Romeo. Of in elk geval een Ivan, Dmitri, Oleg, Vladimir of Boris met een romantische ziel. Maar met een beroerd gevoel voor oriëntatie. Twee weken geleden liet hij een boodschap achter op de straat vóór ons flatgebouw: “Лисёнок, Я тебя люблю!” stond er in fraaie letters geschilderd. Of: “Vosje, ik hou van je!”.

We hebben zo’n vaag gevoel van wie de auteur van deze bevlogen woorden is. En daarom verbaasden we ons erover dat hij zijn boodschap schreef vlak vóór ingang nummer 2. Indien ons gevoel juist is, woont zijn Vosje immers in één van de flats boven ingang nummer 3, waar wij ook wonen. Blijkbaar moet Vosje die vergissing niet zo goed hebben gewaardeerd. En blijkbaar heeft ze ook goed aan Romeo laten verstaan dat ze daar niet mee gediend is. Want vandaag lazen we, maar deze keer vlak vóór ingang nummer 3: “Лисичка, прости меня! Я тебя (hartje)” of: “Vosje, vergeef mij! Ik (hartje) jou”.

We weten nog niet of Vosje het hem zal vergeven. “Посмотрем”, denken we. We zien wel, bij de volgende boodschap. Als er nog een volgende boodschap komt.

Een koude douche

2009-08-10T23:31:00.000+02:00

Na een weekje België - dat ik nodig had om een nieuw visum voor Rusland aan te vragen - en een weekje Dubrovnik - dat Irina en ik allebei nodig hadden om eens lekker lui niks te doen - kwam ik vandaag terug naar Moskou. Meteen werd ik geconfronteerd met een jaarlijks terugkerend fenomeen: de koude douche. En dat moet je letterlijk nemen. Tot begin volgende week komt er in ons district immers geen warm water uit de kranen.

Rusland is wellicht het meest kapitalistische land ter wereld geworden, maar dat neemt niet weg dat je nog vaak geconfronteerd wordt met restanten van de Sovjetperiode en de collectieve voorzieningen. Zo hebben de woningen in Moskou bijvoorbeeld geen eigen verwarmingsketels of warmwaterboilers. De centrale verwarming en de distributie van warm water worden nog letterlijk centraal beheerd. En wel door de Московская объединенная энергетическая компания (МОЭК) of het Verenigde Moskouse Energiebedrijf (MOEK). Dat bedrijf heeft een aantal fabrieken, verspreid over de stad, waar warm water geproduceerd wordt dat via een gigantisch netwerk van leidingen over alle gebouwen wordt verdeeld. En één keer per jaar vereist dat netwerk onderhoud, herstellingen en vervangingen. Dus wordt, van begin mei tot einde augustus, per district, het warm water afgesloten. En begint de bevolking naar goede gewoonte te grommen. Vroeger was dat voor een maand, nu is dat al teruggebracht tot gemiddeld drie weken. In ons district is het twee weken, van 3 tot 17 augustus, en we hadden bovendien geluk: de eerste week waren wij van onze vakantie in Kroatië aan het genieten.

Dit jaar moderniseert de MOEK zo’n 226 km aan leidingen. Er is ook een investeringsplan goedgekeurd voor nog 340 km méér. Zodat we binnenkort wellicht, zoals dat reeds het geval is in het district Butovo Zuid, maar voor een paar uurtjes zonder warm water zullen zitten.

De jaarlijkse warmwaterontbering is zo sterk met het leven in Moskou verbonden dat er zelfs gedichten over geschreven zijn. En dat er natuurlijk grappen over gemaakt worden. Zo kan je in de metro bijvoorbeeld ruiken wie in welk district woont.

Aan ons zal niemand het echter merken. We hebben de grote ketel en de grote wastobbe uit de datsja naar hier gebracht, en onze eigen manuele douche ingericht. Het lijkt een beetje op kamperen in het stadscentrum, maar het is niet echt oncomfortabel, en met de nodige zin voor humor is een week zo voorbij.

Oudere inwoners van Moskou, die de Sovjetperiode nog gekend hebben, doen wat men in de Sovjettijd deed: morren, grommen en… zich dan toch maar wassen met koud water of, jawel, zich helemaal niet wassen. Anderen gaan naar de publieke badplaatsen, maar daar ben je ook niet altijd zeker van warm water. De jongere inwoners, die veel mobieler zijn, nemen hun Nokia en sturen een berichtje naar hun vrienden die in een ander district wonen: “Kom even langs. Breng eigen handdoek mee”.

Vakantie in Dubrovnik

2009-08-07T23:25:00.000+02:00

Het album

A Day At The Market

2009-07-22T11:57:00.013+02:00

Moskou is, volgens het jaarlijkse onderzoek van Mercer Human Resource Consulting, al sinds jaren de duurste stad ter wereld. 42% duurder dan New York, en 53% duurder dan Brussel. Het dreigt nu wel voorbijgestoken te worden door Tokio, en misschien ook Osaka, maar dat maakt het leven hier niet goedkoper. Integendeel. En toch overleven hier dagelijks ontzettend veel mensen met een inkomen dat ergens tussen de 150 en 500 dollar per maand ligt. U leest het goed: tussen 105 en 350 euro per maand. Toegegeven, dat wordt niet zwaar belast. De Russen betalen 13% belasting op hun loon, ongeacht de hoogte ervan. Non-residents moeten wat méér afdragen: 30%. Maar toch. Je kan je afvragen hoe de miljoenen gepensioneerden, werklozen en laagverdieners hier het hoofd boven water houden. Het antwoord ligt uiteraard – wat dacht je? – in een gigantische grijze economie, die het weligst tiert op de duizenden рынки (rynki) of markten die je overal in de stad kan vinden.

Wij doen onze inkopen gewoonlijk één keer per week in de Метро Кэш энд Керри (Metro Cash & Carry), zo rond middernacht, dan is er niet teveel volk. Maar voor de dagelijkse behoeften gaan we ook vaak naar de Велозаводский рынок (Velozavodskij rynok) of "De markt van de fietsenfabriek". Die fietsenfabriek werkt niet meer, maar de markt nog wel. Ze is niet zo groot: misschien een keer of drie groter dan de Leuvense vrijdagmarkt, maar dat stelt hier niet zo veel voor. De markt van Tsjerkizovsky in het noordoosten van Moskou, bijvoorbeeld, is veel groter. Ze beslaat 72 hectare en er werken zo’n 45.000 mensen, allemaal kleine zelfstandigen. De meesten daarvan zijn migranten uit de Kaukasus - Azerbeidjan, Armenië en Georgië - of uit Vietnam. Ongeveer de helft van deze migranten zouden illegalen zijn.

Op de markt is letterlijk alles te koop. En veel goedkoper dan in de reguliere winkels. Een t-shirt of een hemd vinden voor 10 roebel (20 cent) is geen probleem. Met een beetje geluk staat er trouwens een logo van Armani of Hugo Boss op. Wanneer ik naar huis loop met twee tassen volgepropt met fruit, groenten en vlees heb ik nauwelijks 300 roebel, of net geen 7 euro, gespendeerd.

De marskramers zelf zijn niet te benijden, maar achter de ogenschijnlijk armtierige presentatie van zo’n markt schuilt er big business. Zo wordt de markt van Tsjerkizovsky gecontroleerd door Telman Ismailov, een Rus geboren in Azerbeidjan. Hij doet zich graag voor als een gewone jongen, eentje van het volk, maar hij is steenrijk geworden door het verpachten van standplaatsen. Het feestje voor zijn 50ste verjaardag werd bijvoorbeeld opgeluisterd met een optreden van Jennifer Lopez. En niet zo lang geleden, op 23 mei, opende hij nog het Mardan Palace Hotel in Antalya aan de Turkse Riviera. Dat is het duurste hotel van Europa en onder de gasten op het openingsfeest bevonden zich Monica Belucci, Mariah Carey, Seal and Tom Jones, terwijl er op een tapijt van 100 dollarbiljetten werd gedanst.

Sinds die pompeuze opening wordt Telman Ismailov echter geviseerd door de Russische autoriteiten, of tenminste door het Kremlin. Het was een beetje teveel van het goede. Middenin een financiële crisis zoveel geld verpatsen in het buitenland, dat doe je niet. De Moskouse burgemeester Joeri Loezjkov, die gedurende vele jaren graag paradeerde in het gezelschap van Telman Ismailov, en die prat gaat op zijn “vriendschap” met beroemdheden als Paris Hilton en Richard Gere, was zelf nog aanwezig op de opening van dat hotel, en bewees aan Telman Ismailov heel wat vriendendiensten, maar maakte nauwelijks een maand later een bocht van 180°.

Op 29 juni in de ochtend wilden de marskramers van Tsjerkizovsky aan hun werk beginnen, maar ze vonden de poorten gesloten, en die zijn nog steeds niet terug open. De markt ligt al jarenlang onder vuur omdat de hygiëne allesbehalve is, en omdat er naar schatting voor ongeveer 2 miljard dollar per jaar valse merken uit China worden verkocht. Er wordt gefluisterd dat Ismailov zelf de smokkel organiseert. Er werden ook al herhaalde malen racistische aanslagen gepleegd. Maar tegen dat alles werd niet echt opgetreden, wellicht door de vriendschapsbanden tussen Telman Ismailov en burgemeester Joeri Loezjkov. Tot, enkele weken geleden, vlak na de opening van het Mardan Palace Hotel, Vladimir Poetin himself een ballonnetje opliet door te zeggen dat de onderzoeken naar de praktijken op de markt van Tsjerkizovsky toch wel erg lang begonnen aan te slepen. En zie, burgemeester Joeri Loezjkov veranderde van mening. De markt ging dicht van de ene dag op de andere.

Met de toeleveranciers erbij zijn er nu in één klap ongeveer 100.000 nieuwe werklozen in de stad. Eerst werd gezegd dat de markt terug zou opengaan wanneer verholpen zou zijn aan de wantoestanden - de hygiëne en de valse merken dus -, maar nu blijkt elke dag weer duidelijker dat het wel eens om een machtstrijd tussen het Kremlin en de burgemeester zou kunnen gaan. En, wat die laatste betreft, ook om een zuivering van niet-Slavische elementen.

Er schijnen plannen te bestaan om de markt compleet te verwijderen en er een sportcomplex te bouwen. Tachtig procent van de grond is immers eigendom van de Faculteit Lichamelijke Opvoeding van de Moskouse Staatsuniversiteit en, volgens Joeri Loezjkov is het “niet de taak van sportinstanties om boetieks open te houden”. Overigens is dat niet zijn eerste lompe uitspraak. De burgemeester verklaarde ook nog dat, bij een eventuele heropening van de markt, de kramen prioritair zouden moeten toegewezen worden aan etnische Russen. De anderen moesten maar een “lange vakantie” nemen.

Elke dag blijven de marskramers rond de poorten hangen in de ijdele hoop dat de markt terug zou open gaan, maar vorige week nog werden een paar honderd van hen, die er volgens de politie “niet Slavisch” uitzagen, grondig gecontroleerd op hun papieren. Een aantal mensen uit Tazjikistan, Oezbekistan en Vietnam werden opgepakt en meegevoerd.

De hele hetze rond de markt van Tsjerkizovsky wordt door velen gezien als een teken aan de wand dat burgemeester Joeri Loezjkov niet langer machtig genoeg is om zijn “vrienden” te beschermen. Zo zag hij zich onlangs genoodzaakt om Fazil Izmailov, de broer van Telman Ismailov, te vervangen als de prefect van het Administratieve District Noord van de stad. Op basis van welke verdiensten Izmailov die job vroeger verdiend had mag Joost weten, maar in zijn plaats werd nu Oleg Mitvol benoemd, een voormalig vervolger van inbreuken tegen het leefmilieu, die campagnes voerde tegen Shell op het eiland Sachalin, en tegen het illegaal bouwen van dure datsja’s in de Moskouse regio. Ik weet niet of Oleg Mitvol een loopjongen van het Kremlin is. In elk geval ligt hij goed bij Greenpeace. Want hij was het die Vladimir Poetin kon overhalen om de nieuwe Transsiberische oliepijp niet langs de oever van het Baikalmeer en door het leefgebied van de Amoertijger te trekken. Of hij iets zal kunnen doen voor de werkgelegenheid van de 100.000 van de markt van Tsjerkizovsky, dat durf ik, eerlijk gezegd, sterk betwijfelen.

Mannen op de maan?

2009-07-21T15:38:00.007+02:00

Op 15 juli 1969 stond ik, samen met Opa Vanhellemont, op een paar honderd meter van de top van de Tourmalet. Ik was 16 jaar en zag Eddy Merckx - rugnummer 51 - passeren met naast hem ploegmaat Martin van den Bossche, en daarachter Michele Dancelli, Raymond Poulidor, Roger Pingeon en nog enkele andere renners. Ik weet nog dat Van Den Bossche derde zou worden op ongeveer 8 minuten van Merckx. Een kleine week later, op 21 juli, stond België in rep en roer omdat, voor het eerst in 30 jaar, nog eens een Belg de Ronde van Frankrijk gewonnen had.

Dat nieuws en het feestgedruis er rond verdrongen bijna het nieuws dat de rest van de wereld die dag beroerde: de Amerikanen waren, iets over vieren Belgische tijd, op de maan geland. Neil Armstrong, Edwin "Buzz" Aldrin en Michael Collins hadden geschiedenis geschreven. “One small step for a man, one giant leap for mankind". Of toch niet?

Vandaag, op 21 juli 2009, terwijl die eerste maanlanders door Barak Obama op het Witte Huis worden ontvangen, luisteren wij naar een radioprogramma van Finam FM, één van de vele stations in Moskou, op 99.6 FM. Своими словами (Svaimi slovami) heet het programma, of zoiets als “Uw eigen woorden”. Er wordt een stelling geponeerd met een tweetal studiogasten, en de luisteraars kunnen daarop telefonisch reageren. Vandaag is er een polemiek over de vraag of de Amerikanen echt wel op de maan geweest zijn, en of het niet allemaal fake was. Enfin, het woord “polemiek” is wat overdreven, want alle luisteraars die bellen zijn het er roerend over eens: “Американцы никогда не были на Луне” is de algemene strekking. Of, in het Vlaams: “De Amerikanen zijn nooit op de maan geweest”.

Sommige luisteraars ondersteunen deze stelling vanuit een nationalistische reflex die bij de meeste Russen wel altijd in enige mate aanwezig is, maar bij deze luisteraars toch bijzonder fel: het is voor hen gewoon onmogelijk zich voor te stellen dat andere naties technologisch verder staan. Indien wij niet naar de maan konden, hoe zouden anderen er dan wel toe in staat zijn? Dat is zo’n beetje de redenering. Deze groep van Russen is vaak gespeend van enig relativeringsvermogen. Je kan ze dan ook snel kwaad krijgen door voorbeelden te geven van wat elders beter is. Ik amuseer me daar dan ook wel eens mee, gewoon om ze even te zien steigeren. Om maar iets te zeggen: internetbankieren is hier totaal onmogelijk. De meeste dingen worden hier nog handje-contantje betaald. Of op het postkantoor, waar je dan uren moet aanschuiven. Of het duurt hier één tot twee weken om een - handgeschreven - apostille of legalisatie te krijgen op een officieel document, terwijl dat op het Ministerie van Binnenlandse Zaken in Brussel binnen de halve minuut uit de laserprinter komt.

Maar bon, de maanlanding dus. De wat slimmere luisteraars die niet gewoon voor ordinaire non-believers willen doorgaan, komen met een enorm groot aantal argumenten om aan te tonen dat de hele onderneming van Apollo 11 ergens in een aardse studio in scène was gezet. De kwaliteit van de foto’s van de maanlanding is onwaarschijnlijk hoog, er zijn geen sterren zichtbaar, de kleur en richting van de schaduwen is inconsistent, en identieke achtergronden komen voor op foto's die vele kilometers van elkaar genomen zijn. De maanlandingen veroorzaakten geen kraters, tijdens het opstijgen van de maanmodule produceerden de raketten geen uitlaatvlam, de op het maanoppervlak geplaatste Amerikaanse vlag wapperde in de wind terwijl op de maan geen atmosfeer is, en nog veel meer.

De twee studiogasten doen niet veel om de argumenten te ontkrachten, en proberen de sfeer luchtig te houden. Maar de reacties van de luisteraars vertonen duidelijk veel frustratie. Wij luisteren geamuseerd, maar vragen ons toch af of alle Russen zo denken. En dat valt nogal mee. Uit een onderzoek van het Russische Фонд «Общественное мнение» (Fond Obsjsjtestvonnoje Mnjenije) of Fonds “Publieke Opinie” blijkt dat 28% van de Russen niet geloven dat er ooit een maanlanding is geweest. Dat lijkt veel, maar het is niet zoveel méér dan in het Verenigd Koninkrijk. Daar stelde dit jaar nog het blad Engineering & Technology dezelfde vraag aan de Britten, en 25% van de ondervraagden geloofden niet dat ooit een man op de maan geweest is. En blijkbaar zijn de Russen nog beter van aannemen dan de Zweden. Daar antwoordde immers, in een enquête van het tabloid Aftonbladet, 40% van de ondervraagden dat de maanlanding opgezet spel was.

Ik weet niet hoe het met de mening van de Belgen gesteld is. En eigenlijk interesseert het mij ook niet. Ik surf naar Sporza en bekijk de beelden van de Ronde van Frankrijk van 1969 nog een keer. Dat is dan niet omwille van een nationalistische reflex, maar wel omdat Sporza mijn toegang tot de livestream van de Ronde van Frankrijk 2009 blokkeert. “Verzoek afgewezen. U mag dit fragment niet bekijken”, verschijnt er op mijn scherm. Waarschijnlijk omdat ik via een Russische provider wil kijken. Zouden die Belgen bang zijn dat de Russen hun technologie willen pikken?

Don Bosco

2009-07-19T08:07:00.004+02:00

Het was een kort weekend deze keer. Zaterdag moest Irina werken. Niet lang, maar toch. En zondag moest ze naar de datsja met een auto vol mondvoorraad en propere kleren voor Sanja, die daar nog tot midden augustus zijn jaarlijkse dosis zuivere lucht opdoet. Ik stelde dus voor om haar zaterdag na het werk te gaan ophalen om voor een paar uurtjes in het centrum de toerist uit te hangen. Een aanbod waar ze graag op inging. Het was prachtig weer en het was dus heerlijk toeven in de Alexandertuin. En daarna een slaatje op het terras van het Bosco Café op het Rode Plein.

Het Bosco Café is een Italiaans restaurant met een verhaal. Vorige week werd het nog op de radio geprezen omdat het de beste koffie van Moskou zou schenken. De eigenaar zou zo’n Pietje Precies op het vlak van koffie zijn, dat hij het water ervoor speciaal uit Italië laat aanrukken. Toen Irina dat hoorde, vertelde ze mij dat ze daar nog nooit geweest was. Daar moesten we dus dringend iets aan doen.

Het Bosco Café maakt deel uit van de onderneming Bosco di Ciliegi. Dat klinkt heel Italiaans, maar is het niet. Ondanks de ondertitel "The Bosco Family". Bosco di Ciliegi is Michail Koesnirovitsj, een Rus. Een rijke Rus. Een héél rijke Rus. Hij begint na de val van de Sovjetunie met het opkalefateren van het Gorki-park en maakt er een Amerikaans aandoend amusementspark van. Daarna doet hij een meesterzet. Hij gooit zich op de kledingmarkt. Maar niet onder zijn eigen naam. Hij schaft zich de naam Bosco di Ciliegi aan.

Bosco is nu een begrip, niet alleen in Moskou, maar in heel Rusland. In Moskou bezit hij meer dan 60 verkooppunten, het ene al chiquer dan het andere. Hij is er onder meer eigenaar van de mooiste winkelgalerij van de stad, de Петровский Пассаж (Petrovski Passage) vlakbij Koeznetski Most. Daar opende hij boetieks van Max Mara, Moschino, Jean-Paul Gaultier en Kenzo, en ook een delicatessewinkel van het Belgische Godiva.

Maar Bosco is wellicht het best bekend bij het grote publiek als kledingleverancier van de Russische Olympische atleten. Hij werd dat voor het eerst in 2006, bij de Winterspelen in Turijn. Maar hij deed dat zo opzichtig dat het IOC de Russische collega’s er moest op wijzen dat mijnheer Bosco het wel erg bont maakte en de Olympische regels overtrad. De zaak kwam zelfs voor de Doema, het Russische parlement. De volksvertegenwoordigers vonden het een schande dat de Olympische atleten werden gesponsord door een Italiaan, die bovendien de ploeg in verlegenheid bracht. De zaak kalmeerde toen bleek dat Bosco di Ciliegi een rasechte Rus was. En echte Russen mogen wat méér, vooral als ze rijk zijn.

In 2004 werd Michail Koesnirovitsj hoofdaandeelhouder van de GUM, de prestigieuze winkelgalerij aan het Rode Plein. En daar opende hij dus het Bosco Café. Met een terras op het Rode Plein. Het enige terras op het Rode Plein, overigens. Het eten is er vrij duur, maar wel lekker en in een magnifiek kader wanneer het zo’n mooi weer is. De Cesar salade met kip smaakte heerlijk, maar de koffie is niet zo speciaal als op de radio beweerd werd. Italiaans water smaakt als Russisch water. We hebben weer iets bijgeleerd.

Een dagje in Peredelkino

2009-07-12T22:50:00.003+02:00

Voor het eerst sinds lang hadden we eens een normaal weekend. De perikelen rond de verblijfsvergunning zijn vergeten, en er werd mooi weer beloofd. Dat vierden we door lang in bed te blijven - zaterdag tot over tweeën, zondag tot half één, en door het voor de rest vooral rustig aan te doen.

Het was ook echt mooi weer, 27 graden en zonnig. Dus besloten we om vandaag eens buiten Moskou te gaan. We wilden al lang eens het schrijversdorp Переделкино (Peredelkino) bezoeken. Dat is eigenlijk geen dorp, en er wonen ook geen schrijvers meer. Het is een gemeenschap van datsja’s die in de Sovjettijd werden ter beschikking gesteld van schrijvers. Michail Boelgakov parodieerde het op meesterlijke wijze in De meester en Margarita.

Een datsja is een zomerhuis op de Russische buiten. De Russische gewoonte om er een buitenhuis op na te houden ontstond in de eerste jaren na de bouw van Sint Petersburg. Peter de Grote gaf stukken land buiten de stad weg aan hoge staatsfunctionarissen om daar een villa op te kunnen bouwen. Het woord “datsja” komt van дать (datj) of “geven”. Zo bond hij de mensen aan zich en kon hij tegelijkertijd zijn nieuwe stad uitbreiden.

In de Sovjetjaren werden datsja’s door de overheid ter beschikking gesteld aan de elite van partijfunctionarissen en partijgetrouwe wetenschappers, schrijvers en kunstenaars. Dat gebeurde bijvoorbeeld in het datsjadorp Peredelkino, dat in 1934 op bevel van Stalin, en op advies van Maksim Gorki, werd gebouwd op 25 km ten zuidwesten van het centrum van Moskou. Het was niet alleen bedoeld voor schrijvers, maar ook voor recensenten en critici die erover waakten dat de schrijvers binnen de perken van hun “sociale opdracht” bleven. Zij kregen hun buitenhuis van de Schrijversbond in bruikleen zolang ze zich aan de partijlijn hielden. De datsja’s van de recensenten en critici bevinden zich - zou dat toeval zijn? - in de Karl Marxstraat. In 1958 werd Peredelkino wereldberoemd toen Boris Pasternak de Nobelprijs voor literatuur kreeg. Hij had daar zijn datsja en heeft er zijn boek Dokter Zjivago geschreven. Zijn datsja wordt nu nog bewoond door zijn schoondochter Natalja, die een deel ervan heeft opengesteld voor bezoekers, en deze ook graag als gids te woord staat in ruil voor een kleine vergoeding.

Peredelkino is nu een prestigieuze plek voor een buitenhuis. Omdat de schrijvers vaak geen geld hadden om “hun” datsja te kopen na het uiteenvallen van de Sovjetunie, namen de nieuwe rijken er bezit van de oude houten datsja’s, vaak om ze af te breken en er grote stenen paleizen voor in de plaats te zetten. Je ziet er nu oude en vervallen datsja’s, afgewisseld met ruime luxueuze villa’s. Net buiten het oude dorp wordt nu een groot stuk land verkaveld waar datsja’s gebouwd worden die meer dan een miljoen euro moeten gaan kosten.

Onze wandeling door het schrijversdorp leidde ons ook naar de zomerresidentie van de Russisch-orthodoxe Patriarch in Lukino, vlak naast het oude Peredelkino. In de nabijgelegen kerk was een huwelijksmis aan de gang van een duidelijk stinkend rijke Rus. Ook de moeite. Al heeft Irina daar niet veel van kunnen zien, want ze had geen hoofdbedekking bij de hand, en mocht dus de kerk niet in.

Eens terug thuis had Irina nog een verrassing in petto. Ze had zaterdag, niet zonder moeite, nog een plaatsje kunnen bemachtigen in het schoonheidssalon op het gelijkvloers om haar haar te laten onder handen nemen, en ze had daar voor vandaag ook een pedicure gereserveerd. Niet voor haarzelf echter, maar voor mij. Ze had namelijk gehoord dat Olga, naar verluidt één van de beste pedicuristen uit de omgeving, vandaag zou komen werken. In Leuven zou ik er geen seconde aan denken om zo’n salon binnen te gaan. Maar hier liet ik Olga een uur lang met mijn voeten spelen, en ik liet mij dat met veel plezier welgevallen. Nooit gedacht dat je zoveel met voeten kon doen. Ja, het was een leuk weekend…

Een onverwachte wending

2009-07-08T23:44:00.001+02:00

Ineens daagde N. terug op, precies één week na haar vorige bezoek. Deze keer met beter nieuws. Ze had onverwacht telefoon gekregen van Vladimir Aleksandrevitsj, de directeur van ons UFMS-kantoor. Hij wist te vertellen dat hij zich persoonlijk had bezig gehouden met mijn aanvraag, en dat mijn verblijfsvergunning wellicht klaar zou zijn op maandag 10 augustus.

Dat opent al betere perspectieven, en we herzien onze plannen. Op 24 juli ga ik terug naar België, dat verandert niet. Daar zal ik dan gauw alles in orde brengen om een nieuwe visumaanvraag binnen te leveren bij het Russisch consulaat, ook dat blijft ongewijzigd. Maar tijdens de week dat mijn aanvraag daar in behandeling zal zijn - en ik dus mijn internationaal paspoort niet kan gebruiken -, gaan we met vakantie in Kroatië. Om daar binnen te kunnen heb ik dat internationaal paspoort niet nodig, en Irina hoeft er geen visum voor te vragen. Op 31 juli vliegt zij er naartoe vanuit Moskou, en ik vanuit Brussel. Op 7 augustus keert zij terug naar Moskou, en ik naar Brussel, waar ik dan in principe mijn visum kan gaan afhalen om meteen weer naar Moskou te gaan. Klaar om er op 10 augustus mijn verblijfsvergunning af te halen.

We besluiten de dag met een etentje in restaurant Scandinavia. Daar hebben we ook gedineerd op de dag van onze eerste ontmoeting. We halen herinneringen op en maken nog een wandeling door het centrum voor we, moe maar tevreden, weer naar huis gaan.

Wachten en dagen tellen

2009-07-01T19:35:00.000+02:00

N. kwam vandaag bij Irina op kantoor. Met niet zo goed nieuws over mijn aanvraag voor de verblijfsvergunning. Er schijnen veel aanvragen te zijn, en de agenda van het comité dat over de vergunningen beslist zou voor de volgende twee maanden eivol zitten. Dus moet ik niet hopen om mijn aanvraag behandeld te zien vóór einde augustus.

Dat schept een probleem in verband met mijn verblijf in Moskou. Mijn visum is nog wel geldig tot 4 oktober, maar het is beperkt in het aantal dagen dat ik in Rusland mag verblijven: 90 dagen per periode van 6 maanden. En die 90 dagen zullen opgebruikt zijn op 24 juli. Dan moet ik terug naar België, willen of niet. En dan moet ik nog enkele dagen zien over te houden om terug het land binnen te kunnen om mijn verblijfsvergunning af te halen. Dat zou betekenen dat ik voor minstens twee maanden in België moet blijven, en die idee bevalt ons allerminst. Vooral omdat Irina niet langer dan een week van haar werk kan wegblijven en het dus zo goed als uitgesloten is dat zij voor die hele tijd mee zou komen.

Ik bel wat rond naar instanties in België om te horen of ik een nieuw visum kan krijgen vóór mijn huidige verstreken is. Maar op het Russisch consulaat in Brussel wordt, zoals gewoonlijk, de telefoon niet eens opgenomen, en andere diensten hebben geen duidelijk antwoord op mijn vraag. Uiteindelijk krijg ik het gsm-nummer van een medewerker van het consulaat waaraan ik de situatie uitleg. Hij raadt me aan om, zodra ik in België ben, een nieuw visum aan te vragen, ook al is het huidige nog niet verlopen. Hij denkt dat dat wel zal lukken. “Dénkt”… hij is dus niet zeker, dus. Maar het is voorlopig het enige alternatief dat we kunnen proberen.

Dat wordt weer hollen. Want om zo’n visum te krijgen, moet ik eerst een uitnodiging verkrijgen die gemaakt wordt door het Russische Ministerie van Buitenlandse Zaken, en dat duurt 15 tot 18 werkdagen. Ik bel nog wat rond, deze keer in Moskou, en dat geeft onverhoopt een goed resultaat. Op 23 juli, één dag vóór mijn terugkeer naar België, mag ik mijn uitnodiging gaan ophalen. We staan hopelijk weer een stapje verder.

In de UFMS (voor de vijfde en de laatste keer)

2009-06-25T19:33:00.000+02:00

Voor de vijfde keer naar de UFMS. Het is halftien wanneer ik er - opnieuw alleen - arriveer, en het miezert een beetje buiten. Niet erg hard, maar toch teveel om daar uren buiten staan te wachten. De rij van zo’n dertig wachtenden staat dus binnen opeengepakt, als sardienen. Het ruikt er naar zweet. Ik baan me een weg naar de dienstingang zonder mij om de commentaren van de anderen te bekommeren. Ik versta ze toch niet. De deur van het kantoor van Vladimir Aleksandrevitsj staat open en hij zit achter zijn bureau, maar ik kan hem niet meteen zien: Natalja Vitaljeva staat er immers voor. Wanneer ze even opzij stapt ziet hij me staan. Hij wijst naar mij en zegt iets tegen Natalja Vitaljeva, die meteen haar spullen bij elkaar pakt en een einde maakt aan hun gesprek.

Wanneer ze het kantoor buitenkomt herken ik haar niet meer. Ze glimlacht zowaar en nodigt mij vriendelijk uit haar te volgen: “Пойдём”, zegt ze, “Kom, laten we gaan”. Ik geloof mijn ogen en mijn oren niet, maar ik volg haar gedwee. Het scheelde niet veel of ze nam mij bij de hand om mij, onder het gegrom van de andere wachtenden, in het ontvangkantoortje binnen te leiden. Aan haar bureau wacht een dikke Armeniër op het resultaat van haar gesprek met Vladimir Aleksandrevitsj. Aan het andere bureau kijkt haar collega, die met iemand anders bezig is, mij boos aan omdat ik zomaar het heilgdom durf betreden. Maar Natalja Vitaljeva zegt haar dat het goed is, scheldt de Armeniër nog even uit omdat hij originelen heeft meegebracht in plaats van kopiën, en kopiën in plaats van originelen en stuurt hem dan wandelen. Hij kan nog eens opnieuw terug te komen, voor de vierde keer al, en dat zal niet zijn laatste keer zijn, gelooft u mij. Maar ik, ik word poeslief uitgenodigd om plaats te nemen. Wat hoor ik nog? Biedt ze mij nu een koffie aan of droom ik? In elk geval besluit ik het niet aan te nemen. Ik wil mijn geluk nu niet tarten.

Ik heb twee mapjes bij me. Eéntje met de - hopelijk juiste - kopieën en originelen voor het dossier, en een ander met de originelen van die documenten, waarvan de UFMS alleen maar kopieën nodig heeft. Maar ze bekijkt die originelen niet eens meer. Ze begint meteen de papieren voor het dossier één voor één af te stempelen en te ondertekenen. Ze bekijkt zelfs niet eens de vertaling van mijn drievuldigheidsattest. Stempelen, tekenen, stempelen, tekenen… Ondertussen vraagt ze mij honderd uit over hoeveel talen ik spreek, vraagt verwonderd en oprecht bewonderend aan haar collega: “Hoor je dat, Svetlana? Al vier talen en nu ook nog Russisch?”, ze vraagt mij of het Belgisch een moeilijke taal is, of het leuk is om zoveel broers en zussen te hebben, en nog zoveel meer.

Wanneer ze even het kantoortje uitgaat om naar de printer te gaan durf ik wat beter om me heen kijken. Ik kan een glimlach niet onderdrukken wanneer ik, op het tafeltje rechts van mij, onze fles mineraalwater van vorige vrijdag nog zie staan. Maar ik probeer me serieus te houden. Ik wil nog niet triomferen vóór ik mijn справка (spravka) of certificaat in handen heb. Maar twee minuten later is het zover. Dossier nummer 745 zit in de centrale computer. En ik krijg het bewijs zwart op wit. Laat die zes instanties nu maar gauw komen kijken. Ik ben er klaar voor.

Ik trotseer opnieuw het gegrom van de andere wachtenden, die nu nog meer geïrriteerd zijn omdat ze mijn spravka zien. Terug op straat bel ik meteen naar Irina om haar te zeggen dat ze mij mag uitnodigen voor een diner, wat ze ook prompt doet. Kijk, dat apprecier ik nu, zie, iemand die zijn beloften nakomt.

In de UFMS (voor de derde en de vierde keer)

2009-06-24T23:45:00.000+02:00

We staan vroeg op om de lange weg naar de UFMS weer te ondernemen en Vladimir Aleksandrevitsj te vinden. Tot grote verbazing en argwaan van de andere wachtenden laten we ons deze keer niet op de lijst zetten en blijven we ook niet buiten staan: we gaan meteen naar binnen om ons naast de deur van de dienstingang te posteren. Wanneer Vladimir Aleksandrevitsj de inkomhal binnenkomt herkent hij ons meteen en leidt ons via de dienstingang naar het kantoor van een collega van Natalja Vitaljeva. Die bekijkt het aanvraagformulier en elk document, origineel en kopie, opnieuw tien keer en moet toegeven dat alles in orde lijkt, op één jammerlijk detail na. In mijn internationaal paspoort heet ik Vanhellemont Jan F., maar het uittreksel van mijn strafregister, afgeleverd door de stad Leuven, vermeldt een zekere Vanhellemont Jan Felix. Twee verschillende personen dus. En dat kan echt niet. Onze argumenten - dat Felix een katholieke doopnaam is, en geen patroniem zoals in Rusland, dat F. gewoon de afkorting is van Felix, dat de vermelde geboortedata en paspoortnummers op beide documenten toch dezelfde zijn - pakken geen verf. Het uittreksel van mijn strafregister is niet geldig. Ik moet terug naar België om een nieuw te halen, met vermelding van Vanhellemont Jan F. En, natuurlijk, met een nieuwe apostille van het Belgische Ministerie van Buitenlandse Zaken en een nieuwe beëdigde vertaling.

Vladimir Aleksandrevitsj zit tussen twee vuren. Hij had ons een goede afwikkeling beloofd, maar kan ook niet tegen de opmerking van zijn medewerkster in handelen. Maar hij vindt een compromis. Als ik nu eens op het Belgisch consulaat in Moskou een attest kon krijgen waarin staat dat Vanhellemont Jan Felix de volledige naam is van Vanhellemont Jan F., dan zouden ze het document misschien wel kunnen aanvaarden? En ja, daarmee kan de inspecteur akkoord gaan. Iedereen tevreden, dus.

Irina is al vaak afwezig geweest op haar werk de laatste dagen, dus besluiten we dat ik naar het consulaat zal gaan en zij naar kantoor. En dat ik alleen terug naar hier zal komen zodra ik het attest van het consulaat heb. Ik ken hier nu de weg en de protagonisten, dus dat moet wel lukken. En, zoals Irina opmerkte, misschien is het beter dat ik hen eens met mijn Russisch confronteer, zonder haar hulp. Want misschien denken ze dan wel: “We zullen maar ‘ja’ zeggen, dat is makkelijker dan te moeten proberen uit te leggen waarom we ‘neen’ zeggen”.

Irina’s kantoor en het Belgisch consulaat liggen op loopafstand van elkaar. We nemen dus samen de metro en ik stap één station eerder af, terwijl ik ondertussen het consulaat probeer te bellen. Ik heb geluk. Vicky Vermoesen, één van de medewerksters van het consulaat, zegt dat ik meteen langs mag komen. Wanneer ze mijn documenten bekijkt, merkt ze nog iets anders op: ik heb blijkbaar nog een “derde naam”. Op mijn visum voor Rusland, afgeleverd door het Russisch consulaat in België, staat immers dat ik gewoon Vanhellemont Jan heet. Geen Jan F., geen Jan Felix. Zij stelt dus voor om meteen, voor alle zekerheid, een attest te maken voor de drie namen. Een kwartiertje later stap ik, gewapend met een attest dat mijn drievuldigheid bewijst, naar Irina’s kantoor om daar kopieën te maken en alle documenten nog eens zorgvuldig samen na te kijken voor ik terug, en deze keer alleen, op pad ga.

Vlak na de middag duik ik weer op voor de neus van Vladimir Aleksandrevitsj met een absoluut gebrek aan respect voor de rij wachtenden. Hij lijkt duidelijk verveeld met het feit dat ik steeds weer zo snel terugkom. Natalja Vitaljeva en haar collega zitten bij hem. Hij bekijkt het attest van het consulaat en weet niet meteen zo goed wat hij er nu nog zou kunnen tegen inbrengen. Jan, Jan F. en Jan Felix zijn nu officieel één persoon en dat staat daar zwart op wit. Met enige vertwijfeling toont hij het attest aan Natalja Vitaljeva. Het zal toch niet waar zijn, zeker? Zouden ze vandaag onverwacht een mannetje méér in de computer moeten zetten? Natalja Vitaljeva leest het attest twee, drie keer, aarzelt even, maar dan heeft ze het gevonden! Het hele document is in keurig Russisch opgesteld, dus daar valt niets tegen in te brengen maar… de stempel van het consulaat vermeldt: Ambassade de Belgique à Moscou - Ambassade van België te Moskou. Haha! Dat kan een Rus niet begrijpen, dat moet dus vertaald en gelegaliseerd worden! Het is de eerste keer dat deze ambtenaren een Vlaamse vloek horen. Samen met een beschrijving van hun fysionomie en enkele vergelijkingen uit de dierenwereld.

Ik bel eerst naar het consulaat om te vragen of ze geen ééntalig Russische stempel hebben, maar dat blijkt niet het geval. Dus ga ik terug naar Irina’s kantoor, want daar is een vertaalbureau met notarisdiensten vlakbij. Hoewel het niet uitdrukkelijk gevraagd werd, verkiezen we immers toch een gelegaliseerde vertaling. Je weet maar nooit. En we hebben geluk. Meestal duurt een legalisatie twee tot drie dagen, maar Irina is hier ondertussen vaste klant, en het vertaalbureau kan de vertaling én de legalisatie nog regelen tegen 18.30 uur, het uur waarop Irina normaal naar huis vertrekt. En zo gebeurt het ook. ’s Avonds komt Irina thuis met twee gelegaliseerde vertalingen: één van de Franse vermelding, en één van de Nederlandse versie.

We bekijken nog eens grondig ons aanvraagformulier, alle originele documenten en alle kopieën, we maken nog wat grappen over de drie Belgen waarmee zij getrouwd is, en we gaan vol zelfvertrouwen slapen. Irina belooft dat ze mij uitnodigt voor een diner als het morgen lukt, en ik voel dat het gaat lukken.

Irina Shibalova is Irina Vanhellemont

2009-06-23T22:24:00.000+02:00

Irina is naar het politiekantoor gegaan en, jawel, ze heeft een nieuw paspoort. Voortaan heet ze voluit Irina Viktorovna Vanhellemont. En morgen gaan we dat aan Vladimir Aleksandrevitsj laten zien.

’s Avonds vieren we dat met een etentje in Café Poesjkin en een wandeling door het zonovergoten centrum. Daarna scannen we Irina’s nieuwe paspoort en photoshoppen we nog wat om alle stempels min of meer leesbaar te kunnen afdrukken. En dat lukt vrij aardig. Dan gaan we slapen, want morgen moeten we weer vroeg op.

In de UFMS (voor de tweede keer)

2009-06-22T16:16:00.002+02:00

Wij moeten al om 9 uur bij Vladimir Aleksandrevitsj zijn, maar Irina mag pas morgen vanaf 11 uur haar nieuwe paspoort gaan halen. We beseffen dus dat we vandaag niet veel verder zullen geraken dan, laten we zeggen, relatieontwikkeling. We weten niet hoe hij eruit ziet, maar Irina denkt dat het de man met zijn Stalin-snor moet zijn die haar eerder, op 8 mei, met grote tegenzin de lijst van benodigde documenten heeft laten overschrijven.

Om 9 uur zijn we er, en voor de vorm laten we ons als nummer 31 op de lijst zetten, goed wetende dat we daar toch geen rekening mee gaan houden. We herkennen enkele oude bekenden van vorige vrijdag. Onder andere Бабушка (Baboesjka), een wat oudere, gezette vrouw, vermoedelijk een Oekraïense, met een zwart carrékapsel, en nu ook weer, net als toen, vergezeld van een klein meisje van hooguit zes jaar. Vrijdag was ze nummer vier. Nu houdt ze blijkbaar zelf de lijst bij. En ze is er trots op.

Enkele minuten later komt de Snor van 8 mei naar buiten en Irina spreekt hem aan. “Excuseert, bent u Vladimir Aleksandrevitsj?”, vraagt ze discreet, zonder dat de anderen het horen, wanneer hij voorbij ons loopt. Ja, dat is hij, duidelijk verveeld dat we zijn naam kennen. “Er werd ons verteld dat u ons kon helpen”. Nog vervelender. Door wie dan wel? “Door N.”. Hij wordt er niet bepaald vriendelijker door, maar toch… “Wacht tot ik terug ben”, antwoordt hij nors, en hij stapt naar het nabijgelegen gebouw, waar nog andere UFMS-diensten gevestigd zijn.

Tien minuten later komt hij terug. En passant rukt hij nogal brutaal de lijst van de dag uit de handen van Baboesjka, gaat even het onthaalkantoortje binnen, en doet dan teken dat we hem moeten volgen via de dienstingang. Daar zien we een korte gang met enkele kantoren, waarvan het eerste het zijne blijkt te zijn.

Irina doet het verhaal van ons wedervaren van vorige vrijdag. Hij luistert, geeft hier en daar wat commentaar, stelt wat vragen, en wordt minder nors naarmate het gesprek vordert. Hij geeft ons enkele raadgevingen voor het invullen van het aanvraagformulier, maar zegt dat we in elk geval moeten wachten tot Irina’s nieuwe paspoort klaar is. Dat moet, zegt hij. Want nadat zijn kantoor de gegevens ingebracht heeft in de centrale computer, gaan zes andere diensten die gegevens nakijken, en die zouden onze aanvraag vast verwerpen als er geen overeenstemming is tussen onze huwelijksakte en haar paspoort. En ze zouden bovendien zijn kantoor blameren omdat ze zoiets hebben laten passeren.

Op het einde van het gesprek blijkt het belang van relatieontwikkeling. Wanneer hij hoort dat Irina’s paspoort morgen al klaar is, is Vladimir Aleksandrevitsj niet alleen onder de indruk van de snelheid waarmee we dingen geregeld krijgen, maar ook bereid om ons woensdagochtend terug te zien. Niet in de lijn, maar opnieuw rechtstreeks hier. Op woensdag worden immers geen aanvragen voor verblijfsvergunningen behandeld, dat is de dag voor de aanvragen voor de Russische nationaliteit. Maar als we hier zijn tussen 9.00 uur en 9.30 uur, dan zal hij tijd voor ons hebben. We hebben het gevoel dat we vorderen. Irina gaat naar haar werk, en ik naar huis...

Strategieontwikkeling

2009-06-20T23:46:00.006+02:00

Vandaag hebben we een beetje rondgebeld en zijn we veel wijzer geworden. We begrijpen nu een beetje beter wat de ambtenaren van de UFMS drijft om op zo’n manier tewerk te gaan.

Het aanvaarden van de aanvraag door het lokale UFMS-kantoor is de eerste, misschien de belangrijkste, en wellicht ook de moeilijkste in de hele procedure voor het toekennen van een verblijfsvergunning. Eens dat het lokale UFMS-kantoor je aanvraagformulier met bijlagen aanvaardt, krijg je een aanvraagnummer en gaat dat de centrale computer in. Vanaf dan hebben een zestal instanties toegang tot je gegevens, en elk van hen moet daar een deel van controleren. Wanneer dat gebeurd is, komt je dossier op een wachtlijst van een comité, dat één keer per week samenkomt, en per zitting zo’n 100 aanvragen goedkeurt of verwerpt.

Maar je moet je dossier dus in die centrale computer krijgen, daar zit de knoop. Elk jaar worden er in de Russische Federatie immers quota vastgesteld voor verblijfsvergunningen. In 2009 mogen er voor Moskou 1500 verblijfsvergunningen uitgereikt worden. In principe vallen huwelijken buiten deze quota, maar toch… ook dat aantal moet zo beperkt mogelijk gehouden worden, anders zit je meteen met een berg schijnhuwelijken. Als elk van de 9 Moskouse UFMS-kantoren, zoals we vrijdag zelf gezien hebben, veertig tot vijftig gegadigden per dag over de vloer krijgen, dan moeten er per jaar, in Moskou alleen al, een kleine 60.000 kandidaten zijn. Voor 1500 plaatsen. Dat wordt dringen. En dat betekent dat maar één op veertig aanvragers de centrale computer in mag, één per dag en per kantoor dus, en dat de rest op een of andere manier wandelen gestuurd moet worden.

We besluiten onze strategie te veranderen. We willen de regels blijven respecteren, kwestie van daarin geen aanleiding te geven tot een weigering of een vertraging, maar langs de andere kant willen we iets assertiever tewerk gaan. We willen het zien vooruit gaan, en hebben geen zin om vijf, zes keer de nacht in de rij door te brengen. We gaan op zoek naar de naam van de directeur van ons UFMS-kantoor, en naar de naam van zijn baas, en van de baas van die baas. Kwestie van de omgeving goed te leren kennen. En we slagen er uiteindelijk zowaar in om, zij het niet rechtstreeks, een contact met de directeur te bewerkstelligen. Hij blijkt Vladimir Aleksandrevitsj te heten en is bereid om ons, buiten de wachtlijst om, te ontmoeten. We mogen ons moment echter niet zelf kiezen, dat zou een beetje te ver gaan. Maandagochtend om 9.00 uur moeten we daar zijn, Vladimir Aleksandrevitsj zien te vinden, en hem zeggen dat we gestuurd zijn door N. We kennen N. niet persoonlijk. Het is een vriend van een vriend. Spannend!

We genieten nog van een zonnig weekend met een ritje naar het Mega shopping center waar we onszelf behoorlijk verwennen met nieuwe kleren, en daarna een etentje in restaurant Бенвенуто (Benvenuto), waar ze lekkere focaccia hebben.

In de UFMS (voor de eerste keer)

2009-06-19T23:51:00.002+02:00

Om 9.00 uur gaat de deur van het kantoor open en wij mogen inderdaad als eersten binnen. Eerst is er een inkomhal van zo’n twintig vierkante meter die toegang verleent tot twee deuren. Links in de hoek eentje met een cijferslot, dat is de dienstingang. Daarachter liggen de echte kantoren - die zullen we later goed leren kennen. Recht vóór ons is de deur die toegang geeft tot het onthaalkantoor voor de klanten. Dat blijkt een klein kantoortje te zijn van vier meter op vier met drie bureautafels. Achter elk bureau zit een vrouwelijke ambtenaar, ervóór of ernaast staat telkens een stoel voor de "gast". Twee van de ambtenaren blijken aanvragen te behandelen, de derde is er alleen voor wie informatie wil.

Vanaf de eerste seconde begrijpen we dat Irina’s voorgevoel correct was, en dat we ons niet teveel illusies moeten maken. Het is meteen overduidelijk dat niemand moet hopen dat zijn aanvraag onmiddellijk in overweging genomen wordt. Never. Natalja Vitaljeva, een vrij jonge, niet onknappe, maar forse geüniformeerde ambtenaar blaft ons meteen toe nog voor we “Здравствуйте” (zdravstvoejtje) of “goedendag” konden zeggen. Irina moet reeds al haar overtuigingskracht gebruiken om bij het onderhoud aanwezig te mogen zijn. Ze zal als vergelding daarvoor wel de hele tijd moeten rechtstaan. Ik moet zitten, zij moet staan, zo luidt het bevel. Het naamplaatje op het bureau van Natalja Vitaljeva leert ons dat zij een инспектор (inspecteur) is. En inspecteren, dat kan ze goed. Niets van ons zo minutieus voorbereide aanvraagformulier lijkt te deugen. En het probleem is dat zelfs een juist antwoord fout kan zijn. Op de vraag of ik onbetaalde boetes had in Rusland bijvoorbeeld had ik, waarheidsgetrouw, нет (njet) of “neen” geantwoord, maar dat was niet correct. Er moest staan: нет, не имею (njet, ni imejoe) of “neen, ik heb er geen”.

Maar de regels lijken meer gebaseerd op willekeur dan op logica. Want op de vraag of ik geboren ben in een voormalige Sovjetrepubliek mag ik alleen нет (njet) of “neen” antwoorden. Misschien omdat het wat al te belachelijk zou klinken mocht iemand нет, я не родился (njet, ja ni radilsja) of “neen, ik ben niet geboren” zou antwoorden.

Maar het gaat nog verder. We krijgen boze verwijten omdat de stempel die de politie aan de grens op mijn immigratiekaart had aangebracht nauwelijks leesbaar was - een oranje fluorescerende stempel op een zwarte tekst, tja, wat wil je? En we horen ronduit beledigende commentaren op het aantal broers en zusters dat ik heb. Natalja Vitaljeva is blijkbaar niet erg katholiek. En nog een sneer omdat ik mijn inkomen van 2008 in euro en niet in roebels had vermeld - hoewel dat zo gevraagd wordt op het formulier: в иностранной валюте (v inostrannoj valoetje) of: in vreemde valuta. Er komt geen einde aan de scheldpartij. En toch valt Natalja Vitaljeva nog mee. Tussendoor spreekt ze vermanende woorden naar haar collega, die een ander slachtoffer aan het bewerken is, en die ronduit grove woorden gebruikt.

Bij elke commentaar maakt Natalja Vitaljeva het overduidelijk dat we dit formulier nooit meer zullen kunnen gebruiken: elke opmerking die ze geeft wordt begeleid door een dikke streep die ze met haar potlood op de overeenstemmende tekst op het formulier trekt. Om te beletten dat we het ter plekke zouden kunnen veranderen, en ze daardoor onze aanvraag misschien toch zou moeten registreren. Wat ze beslist wil vermijden, laat daar geen twijfel over bestaan.

De apotheose houdt ze voor het laatst: Irina’s naam. Na enkele verwijten dat het dom was om van naam te veranderen krijgen we te horen dat de naam op het aanvraagformulier moet overeenstemmen met die op de huwelijksakte én op het paspoort. De regel dat het paspoort nog drie maanden geldig is na het huwelijk is niet aan Natalja Vitaljeva besteed. Een nieuwe, dikke streep van haar potlood maakt dat zonneklaar.

Na zo’n half uur besluiten we dat we niet meer naar die onzin willen luisteren. Maar we willen ook geen herrie schoppen, daarvoor zijn we te pragmatisch. We willen immers deze eerste kaap kost wat kost snel passeren, en er zijn in deze fase van de procedure geen zijstraatjes. Dus vragen we aan Natalja Vitaljeva of ze de te verbeteren punten wil resumeren, zodat we ze vandaag nog kunnen aanpassen. Met tegenzin doet ze dat, ervan overtuigd dat ze ons toch niet zo snel zal terugzien. Een nieuw paspoort aanvragen duurt immers drie tot vier weken. Ze zal echter gauw leren dat niets absoluut is…

Wanneer we terug buiten staan, het is dan 9.45 uur, realiseer ik mij dat we onze fles mineraalwater, nog halfvol, op een kastje bij Natalja Vitaljeva hebben laten staan. Maar ik heb geen zin om ze terug te halen.

Nadat we onze eerste ontzetting verwerkt hebben met de nodige vloeken, besluiten we terug te slaan. Door hier snel weer te staan. Sneller dan Natalja Vitaljeva voor mogelijk houdt. Irina heeft toch een dag vrij en besluit om meteen naar het politiekantoor te gaan om haar paspoort te wijzigen, en daar hoog spel te spelen.

Zo gezegd, zo gedaan. Zonder in details te treden blijkt daar wat een goed onderhandelaar vermag: volgende dinsdag, 23 juni, om 11.00 uur mag ze haar nieuwe paspoort komen halen. Als we in de loop van het weekend ook de rest kunnen regelen - een beetje photoshoppen met die fluorescerende stempels, euros en roebels vermelden, нет zetten waar нет moet staan, en een ietsje meer waar een ietsje meer moet staan, dan kunnen we misschien woensdag al teruggaan.

Maar eerst slapen. Het was een lange nacht en een lange dag…

Naar de UFMS (voor de eerste keer)

2009-06-18T14:42:00.002+02:00

Vandaag was mijn medisch certificaat er wel. Fier als een pauw neem ik het mee naar huis. En we besluiten dus dat Irina morgen een dag vrijaf neemt en dat we gaan proberen om bij de UFMS een aanvraag voor mijn verblijfsvergunning in te dienen.

We weten dat er aan de kantoren van de UFMS ook weer lange wachtrijen staan, met een список (spisok) of lijst, zoals bij de ZAGS vier maanden geleden. We besluiten dus vanavond al eens te gaan kijken om te zien of we onze naam ergens vooraan op de lijst krijgen. Elke dag zijn er immers een veertig tot vijftig mensen die binnen willen maar er kunnen slechts twintig tot dertig aanvragen per dag behandeld worden, afhankelijk van het aantal ambtenaren dat die dag toevallig beschikbaar is. Je kan dus een hele dag gewacht hebben om dan vast te stellen dat je de volgende dag wéér in de rij moet.

Aangezien het avond is, en we dus geen пропка (propka) of file op de weg hoeven te vrezen, besluiten we om niet met het openbaar vervoer, maar met de auto te gaan. Kwestie van, in geval het nodig is, een slaapgelegenheid bij de hand te hebben. We hebben dubbel geluk. Er blijkt nog niemand te staan wanneer we daar om 22.45 uur toekomen, en er is een parkeerplaatsje vrij vlak vóór de deur. Maar we hebben nog maar net het deurplaatje van het kantoor bekeken, of er komt al een tweede gelukzoeker aan, een wat jongere Oekraïense. Wij zijn dus echt de eersten, en we kunnen dus zelf een lijst beginnen, met onszelf op nummer één. Een hoopvolle gedachte, die Irina echter niet onverdeeld gelukkig laat. Want naarmate er meer mensen beginnen toe te stromen, worden er steeds wildere verhalen verteld over het onthaal daarbinnen. Sommigen zeggen dat ze hier al voor de vijfde of zesde keer terugkomen, telkens weer na lange wachttijden, om dan bij de nieuwe beoordeling van hun aanvraagformulier en de documenten met nieuwe, onverwachte opmerkingen geconfronteerd te worden. En dus te horen dat de aanvraag niet geregistreerd wordt. Want daar gaat het hier om: ervoor proberen te zorgen dat je aanvraag geregistreerd geraakt in de computer. Dat is een eerste, blijkbaar moeilijke, stap in de procedure.

Zelf denk ik dat het voor ons zo’n vaart niet zal lopen. Met alle respect, maar de meeste mensen die hier aanschuiven zijn van zeer eenvoudige komaf, sommigen haast ongeletterd. Velen komen uit voormalige Sovjetrepublieken als Oekraïne, Azerbeidjan en Armenië, en ik vermoed dat ze vaak niet goed begrijpen wat van hen gevraagd wordt. Ondertussen, terwijl de groep aangroeit, wisselen we het slapen in de auto af met korte wandelingen, en leren we van de anciens waar we eten en drinken kunnen kopen in de buurt, en waar je voor 10 roebel naar het toilet kan: in een parking 200 meter verderop. Irina ging als eerste, en kwam dan terug met de mededeling dat ik ook kon gaan. Ze had al vooruitbetaald. Een traktatie! Это - моя жена! Dat is mijn vrouw!

We slagen erin om wat te slapen in de auto. Een paar uur toch. Daarna ga ik even de benen strekken en ineens, het is dan rond 4.00 uur in de ochtend, herken ik een nieuwkomer: de jonge Armeniër die me in de tuberculosekliniek geholpen had. Hij vertelde dat hij om 22.00 uur al komen kijken was. Hij had tot 22.40 uur gewacht, en dan besloten om terug naar huis te gaan, omdat er toch niemand was. Irina en ik zwijgen wijselijk. Had hij 5 minuten langer gewacht, dan was hij nummer één op de lijst geweest, maar nu is hij nummer 23 en zal hij al wat geluk moeten hebben om vandaag nog aan de beurt te komen. En er volgen er nog meer: vlak voor openingstijd zullen er 53 mensen op de lijst staan. Een deel van hen zal vandaag niet meer binnen kunnen, en morgen opnieuw komen aanschuiven. Met blijkbaar, volgens de steeds aanzwellende verhalen, een groot risico om nadien nog eens te moeten terugkomen, en nog eens, en nog eens...

Naarmate het buiten licht wordt groeit de nervositeit. Ook omdat enkele nieuwkomers voor beroering zorgen. Rond 6.00 uur komt een Oekraïense vrouw toe die hoort dat ze nummer 41 is, hoewel er maar een twintigtal mensen voor de deur staan. De anderen zijn immers een wandeling gaan maken, of slapen in hun auto. Zij eist dat er een nieuwe lijst gemaakt wordt waar de afwezigen van geschrapt worden. Groot tumult, maar geen succes. De solidariteit is groot. Een ander dametje, een zuiders type, zeer koket opgedoft, maar één en al pretentie, maakt het nog bonter. Zij beweert dat ze gisteren hier al was, maar niet meer binnen kon omdat ze achteraan op de lijst stond. Zij eist dat wie gisteren achteraan op de lijst stond vandaag vóór alle anderen zou moeten komen. Met algemene instemming wordt ze net niet gelyncht en onder hoongelach naar de lijst van morgen verwezen. Ze merkt dat haar verhaaltje niet pakt en rept zich wijselijk uit de voeten. Misschien heeft ze morgen meer geluk?

Om 8.00 uur besluit ik mijn papieren uit de auto te halen en vlak voor de deur te gaan staan. Kwestie van zeker te zijn. Irina komt naast me staan en zegt dat ze niet zo optimistisch is over de afloop. “Посмотрим”, zeg ik. We zullen wel zien. Maar ik begin toch ook een klein hartje te krijgen.

Even gaan kijken

2009-06-16T14:20:00.001+02:00

De verpleegster in de drugskliniek had me verteld dat mijn medisch certificaat waarschijnlijk pas donderdag zou klaar zijn. Maar toch… ze had een kleine “misschien dinsdag” aan toegevoegd, dus besluit ik om toch maar even naar de Управление здравоохранения ЮВАО г. Москвы, (Oepravlenije zdavoochranenija JOEBAO goroda Moskvy), voluit het Bestuur voor Volksgezondheid voor de regio Zuid-Oost van de stad Moskou te gaan.

Een mooi gebouw in een park weer. Met, vlak naast de ingang, een klein bureautje waarin een dame met alleen maar een stapeltje attesten zit. “Makkelijk jobke, dat zou misschien nog iets voor mij zijn”, denk ik, geamuseerd. “Ванхеллемонт”, zeg ik, serieus. Ze kijkt wel even op van zo’n rare naam, en denkt dan dat ze misschien verkeerd begrepen heeft, en daardoor mijn attest niet vindt. Maar ze heeft de tegenwoordigheid van geest - of de professionele ervaring, wie zal het zeggen? - om te vragen wanneer ik in de drugskliniek was. Oh, gisteren pas? Wel, dan zal het attest pas donderdag klaar zijn.

Zoals verwacht, eigenlijk. Donderdag terug.

De laatste test

2009-06-15T13:35:00.001+02:00

Vrijdagavond kwam ik terug uit België, en twee uur later kwam Irina terug uit Zweden. Veel tijd om te recuperen van onze reizen hebben we niet gehad, want zaterdag moest alles klaargemaakt worden voor het vertrek van Sanja, Irina’s zoon, naar een sportkamp van drie weken in Oekraïne, en gisteren stond een autotocht naar Irina’s datsja in Tarusa op het programma. Dat is niet echt ver van hier, zo’n 120 km, maar de laatste 40 km zijn door zo’n woest - in de zin van “ongerept” gebied - dat de hele reis vier uur in beslag neemt. En vier uur terug, natuurlijk. Maar het was nodig om de datsja klaar te maken voor de zomer, wanneer Sanja daar voor twee maanden naartoe gaat om zijn jaarlijkse dosis gezonde lucht op te doen.

En ook vandaag wordt er niet gerust, want ik pik mijn programma voor de verblijfsvergunning weer op en ga naar de drugskliniek. Het is opnieuw mooi weer, de kliniek is niet zo ver van het metrostation Кузьминки (Koezminki) en dat ligt op een vrij makkelijke verbinding. Alle redenen om met vertrouwen te vertrekken.

De drugskliniek is de meest moderne van de drie, ze heeft een ruime, moderne inkomhal en ligt in een aangenaam park. Het onthaal is deze keer echter niet zo warm als bij mijn eerste bezoek hier. Er vallen geen patiënten of dokters te bekennen, en al gauw zal blijken waarom. Achter de receptiedesk zit een forse blondine, die me niet eens mijn zo mooi ingestudeerde openingszin laat afmaken. “Мы работаем только начиная с трех часов!”, brult ze, en ze wijst naar een aanplakbiljet dat daar - ik zweer het! - vorige keer niet hing. “We beginnen pas te werken om 15.00 uur”, was wat ze wou duidelijk maken. Bon, het is nu 11.00 uur en de flat is niet zo gek ver weg, dus besluit ik naar huis te gaan en na de middag terug te komen.

Om 15.00 uur was de ingang van de kliniek niet meer te herkennen: zo’n 40 tot 50 mensen stonden er aan te schuiven. Zijn dat allemaal immigranten-in-spe? Zo te zien niet, want sommigen zien er erg Russisch uit en - vergeef mij, lezer - welopgeleid en succesvol. Maar een Azerbeidjaanse arts die achter mij staat, en die Engels spreekt, legt mij uit dat in Rusland voor alles en nog wat een drugstest wordt gevraagd, bijvoorbeeld ook voor het verkrijgen of vernieuwen van een rijbewijs. Vandaar.

Merkwaardig genoeg vordert de rij vrij vlot, maar de reden daarvoor zal mij pas duidelijk worden wanneer ik zelf vlak voor de onthaaldesk sta. De meeste mensen worden immers onverrichterzake weer weggestuurd omdat hun papieren “niet in orde” zijn. Want, anders dan in de andere klinieken, willen ze hier ook een kopie van alle originelen: paspoort met vertaling, immigratiekaart, registratiedocument en de attesten van de twee andere klinieken. Ik wil nog vragen of die kopieën gelegaliseerd moeten zijn, maar de Azerbeidjaanse arts trekt me meteen weg van de desk en troont me mee naar een supermarkt aan de overkant van de straat waar een oud mannetje voor belachelijk weinig geld kopieën maakt van alles wat ik bij heb. Weer aanschuiven dus, en een kwartiertje later toon ik trots mijn kopieën aan de receptie. Maar nog is het niet goed voor de matrone. Nu wil ze ineens ook het origineel zien van mijn HIV-attest. En dat ligt thuis. U raadt het al: metro in, metro uit, enzovoort...

Rond 18.00 uur ben ik terug in de kliniek en word ik wel toegelaten. De rij wachtenden is behoorlijk uitgedund: er zitten drie mensen vóór mij. Al gauw ben ik aan de beurt en ik ben weer meteen stomverbaasd. Hier wordt immers helemaal geen test afgenomen. Een dokter, volgens zijn naamplaatje een Наркологический психиатр of narcologist-psychiater, en een verpleegster zitten aan een bureau met alleen maar papieren. Ze stellen twee, drie vragen. “Вы берете наркотики?”. Neen, ik neem geen drugs. “Какой ряд у вас был в армии?”. Welke graad ik in het leger had? Hoor ik dat goed? Ik ben nooit in het leger geweest. “Откуда вы приходите?”. Ik kom uit België. Ah! Dat lijkt veel te verklaren. Mijn papieren worden afgestempeld en getekend. En dan is het afgelopen. Ik krijg te horen dat ik mijn medisch certificaat zal kunnen afhalen in de vierde kliniek, hier niet ver vandaan. Misschien morgen al, maar meer dan waarschijnlijk donderdag, vanaf 10.00 uur.

Op de terugweg besluit ik bloemen te kopen voor Irina. En Бельгийский шоколад (Belgijskij sjokolat) of Belgische chocolade. Het leven is mooi, en we zullen nu gauw de volgende fase binnenstappen…

Aanvraagformulier

2009-05-27T23:27:00.002+02:00

Vandaag hebben we het formulier voor het aanvragen van de verblijfsvergunning nog eens goed bekeken. Morgen vertrek ik immers naar België voor twee weken, en wanneer ik daarvan terug ben willen we alles in orde hebben om, zodra ik mijn medisch certificaat heb, onze aanvraag te kunnen indienen. En misschien ontdekken we nog dingen die ik in België moet zien vast te krijgen.

Het document beslaat vier bladzijden en draagt de indrukwekkende titel Заявление о выдаче разрешения на временное проживание - letterlijk vertaald is dat “Aanvraag voor de aflevering van een toestemming voor een tijdelijke verblijfplaats”. Het ziet er op het eerste gezicht niet zo lastig uit, vooral niet omdat er een paar ingevulde voorbeelden van deze vragenlijst op het internet te vinden zijn. Maar wat ze allemaal willen weten! Ze willen niet alleen de naam, de voornamen, nationaliteit, geboortedatum, volledig adres, beroep en plaats van tewerkstelling van Irina, mijn kinderen en mijn ouders weten, maar ook van al mijn broers en zussen. Wie weet dat nu van zo’n bende? Er zijn trouwens maar vakjes voorzien voor zeven personen, dat is veel te weinig. Niet te doen! Gelukkig zijn er veel vragen die alleen betrekking hebben op inwoners van voormalige Sovjetrepublieken, en daar kan ik gewoon нет (njet) of “neen” op antwoorden. Allez… dat denk ik toch.

Iets lastiger is dat alle namen van personen en alle plaats- en straatnamen moeten getranslittereerd worden in Cyrillish schrift. Gelukkig heeft vertaler Henri Boghe mij een website getoond waar je dat automatisch kan doen. Sint-Jansbergsesteenweg wordt Синт-Янсбергсестенвег in een wip, Vertrijk wordt Вертрейк, het Klein Begijnhof en de Kleine Keiberg worden Клейн Бегейнхоф en Клейне Кейберг, en Helena Adela Victoria Vankeerberghen leest nu als Хелена Адела Викториа Ванкерберген.

Even aarzelen we wanneer we Irina’s naam moeten invullen. Ванхеллемонт (Vanhellemont) of Шибалова (Shibalova)? Officieel heet ze Vanhellemont nu, en zo staat het ook op de huwelijksakte. Maar in haar paspoort staat nog Shibalova. Het wijzigen van een paspoort duurt immers drie tot vier weken, en zolang kan ze op dit moment haar huidig paspoort niet missen, want tijdens de tweede week van mijn verblijf in België staat voor haar een zakenreis naar Zweden gepland. En zonder paspoort lukt dat niet. Op het politiekantoor vertelde men ons dat we ons geen zorgen moesten maken omdat je, na een naamsverandering door huwelijk, drie maanden de tijd hebt om je paspoort te veranderen. Maar dat lost ons probleem niet op. En dat is: schrijven we Ванхеллемонт of Шибалова op het aanvraagformulier voor de verblijfsvergunning? Moet het overeenkomen met de huwelijksakte of met het paspoort?

We besluiten twee versies te maken, en op de dag zelf aan de ambtenaar ter plekke te vragen welke van beide te gebruiken. We zijn nog naïef, en denken dat het allemaal vlot zal verlopen…

Spuwen en pissen

2009-05-26T23:40:00.000+02:00

Rond 9.00 uur vertrek ik naar de kliniek voor venerische ziekten om mijn attest af te halen, en dan meteen door te gaan naar de tuberculosekliniek. In het kantoor waar ik mijn attest mag ophalen blijkt de knappe verschijning die ik vorige week voor een verpleegster aanzag de dokter te zijn. Het is immers haar naam die op het attest staat. Het zal mijn eerste vergissing niet zijn. Maar goed, de eerste test is geslaagd. Ik heb geen HIV-besmetting en ook geen andere vuile ziekte. Maar wel een attest. Op dus naar de tuberculosekliniek. Het is erg mooi weer, het wordt dus weer wandelen.

Om 12.45 uur ben ik ter bestemming. Al drie mensen blijken mij vóór te zijn. Een jonge Armeniër die enkele woorden Engels kent, en twee wat oudere Azerbeidjanen, die alleen Russisch en Azeri spreken.

In deze kliniek wordt zo te zien elke dag tussen 13.00 uur en 14.00 uur een speciale onthaalruimte georganiseerd voor de kandidaat-migranten. Twee verpleegsters bekijken de papieren en hier moeten we niet eerst betalen. Blijkbaar was de betaling in de eerste kliniek goed voor de hele procedure.

We worden met zijn vieren tegelijk naar de eerste verdieping gestuurd. Daar wachten ons, in drie verschillende lokalen, drie testen. Eerst in een potje spuwen, dan in een potje pissen, en dan een prik in de vinger. De eerste test wordt afgenomen door een wat oudere, maar vriendelijke verpleegster die zich verbaasd afvraagt wat ik hier kom doen. Een Belg die in Moskou wil wonen? Oekraïeners, Azerbeidjanen en Armeniërs, ja, dat snapt ze wel, maar een Belg? We hebben een leuk gesprek, maar daardoor mis ik de aansluiting met de drie anderen. En deze kliniek is veel groter dan de vorige, met veel meer gangen. Met mijn potje in de hand dwaal ik dus wat verloren rond op zoek naar het toilet. Maar dan kom ik de jonge Armeniër tegen. Zijn potje is vol en hij is al op de terugweg, maar hij neemt toch de moeite om met mij terug te lopen door de doolhof van gangen tot hij er zeker van is dat ik op de goede plek terecht kom. Internationale solidariteit, denk ik dan.

Na deze drie testen moeten we weer terug naar het gelijkvloers voor een radiografie. Ook dat gaat behoorlijk vlot en om 13.30 uur staan we met zijn vieren weer buiten. De jonge Armeniër en ik wensen elkaar veel geluk in de rest van de procedure. De Azerbeidjanen zeggen ook iets, maar dat versta ik niet.

De resultaten zullen pas donderdag klaar zijn. En weer alleen tussen 13.00 uur en 14.00 uur. Dat zal dan hollen worden, dus. Want donderdag om 14.00 uur vertrekt mijn trein naar de luchthaven. Voor twee weken België met een vol programma, onder andere het registreren van ons huwelijk op de Burgerlijke Stand in Leuven.

Voor dat laatste bel ik ook nog even naar Henri Boghe, een beëdigd vertaler in Leuven. Of hij ervoor kan zorgen dat onze huwelijksakte vertaald en gelegaliseerd kan zijn tegen die tijd. Dat kan, ik mag op beide oren slapen, zegt hij. En dat ga ik nu ook doen…

A day at the clinics

2009-05-22T20:23:00.003+02:00

Bij het krieken van de dag, om 7.00 uur, vertrek ik naar de eerste kliniek, het Кожно-венерологический диспансер № 21 (Kozjno-venerologitsjeskij dispansjor) of de kliniek voor venerologie. Het is de meest zuidelijke, niet zo gek ver van het metrostation Люблино (Ljoeblino), waar Irina al twee keer geweest is. Ik neem een banaan, wat chocolade en een fles water mee, want voor een bloedonderzoek moet je nuchter zijn. Dat hadden ze aan de telefoon gezegd.

Na een dik uur ben ik er. Het weer is niet zo goed als voorspeld was, en het vraagt enige moeite om de kliniek te vinden. Geen huisnummer 23 in de straat, wel 21 en 25. Na wat zoeken vind ik dan toch een goed verborgen paadje dat naar een park achter die twee gebouwen leidt, en daar zie ik dan het dispansjor.

Binnen tref ik een nogal rommelige, vuile receptie aan, met twee dames achter glas, echte бабушки (baboesjki), nogal nors kijkende, oude vrouwen. De ene is aan het bellen, de andere leest een krant. Links en rechts van de receptie zie ik twee donkere gangen, maar geen patiënten of dokters. Ben ik wel juist terechtgekomen? Ik richt me tot de dames. “Пожалуйста, мне надо справка для медицинского сертификата для вида на жительство,” begin ik dapper. Dat ik een attest nodig heb om het medisch certificaat voor een verblijfsvergunning te krijgen, dus. De krantenmevrouw kijkt op en reageert met: “Регистрация?”. Registratie? Ik ben even in de war en denk dat ze vraagt of ik in deze kliniek al geregistreerd ben, en ik zeg dus “neen”. Ze bekijkt mij als een koe die voor het eerst een trein ziet voorbijrijden, en dan besef ik dat ze wellicht mijn registratie van mijn verblijf in Moskou wil zien. Ik toon haar dus mijn paspoort, mijn immigratiekaart en het registratiedocument. Dàt wou ze dus zien. Maar nog was ze niet tevreden. “На начало платить - 1275 рублей”. Eerst geld, dus. Ik haal mijn portefeuille boven, maar dat blijkt niet de goede manier. Ze duwt mij een betalingsformulier in de hand waarmee ik naar een kantoor van de Сберкасса (Sberkassa) - dat is de vroegere naam van de Sberbank – moet. Daar moet ik eerst gaan betalen, en dan kan ik terugkomen. Mét een kwitantie. Waar ik dat kantoor moet vinden vertelt ze er niet bij. Ook niet wanneer ik ernaar vraag. “Платить - 1275 рублей - Сберкасса,” herhaalt ze weer, terwijl ze zuchtend een pagina van haar krant omslaat.

Dus ga ik naar buiten, waar het ondertussen echt is beginnen regenen, maar waar mij gelukkig een voorbijganger kan vertellen dat er een Sberbank in de buurt is. Dat wil zeggen: ongeveer een kilometer verder. Ik kan niet missen. En ik mis ook niet. Drie kwartier na onze vorige confrontatie sta ik weer tegenover бабушка en toon haar, niet zonder enige trots, mijn kwitantie. “Второй кабинета”, bromt ze, en knikt met haar hoofd naar de gang links van mij. Kabinet nummer twee, ik weet ik nu al wat meer. Het schiet lekker op.

De deur van kabinet nummer twee blijkt op slot te zijn. Nochtans kan ik door de gaten van de vermolmde deur zien dat er licht is, en beweging. Maar op mijn kloppen wordt niet gereageerd. Tien minuten later nadert er achter mij een dokter die met een sleutel de deur opent, maar die mij nadrukkelijk buiten houdt wanneer hij naar binnen stapt. Na nog eens tien minuten komt hij weer buiten en vraag ik of ik binnen mag. Neen, zegt hij, ik moet nog wat geduld hebben. Nog vijf minuten later komt er een vrouwelijke arts uit het kantoor om te informeren wat ik wil. Ze bekijkt mijn papieren en zegt dat ze mij niet kan helpen. Eerst wil ze niet zeggen waarom. Na enig aandringen blijkt dat er een document ontbreekt: een Russische vertaling van mijn paspoort. En zeggen dat ik dat thuis heb liggen. Terug naar af dus…

Metro in, metro uit, thuis in de lade rommelen, weer metro in, metro uit… enfin, goed twee en een half uur later sta ik weer voor de - opnieuw gesloten - deur van kabinet nummer twee, deze keer ook mét een beëdigde vertaling van mijn paspoort. Maar het blijkt nu middagpauze te zijn, en het wordt weer wachten. Na twintig minuten daagt er een knappe verschijning op, een verpleegster, gok ik. Ze opent de deur en, jawel, ze laat mij binnen! Ze neemt haar tijd om een berg papieren in te vullen met mijn gegevens, doet me ook een paar papieren tekenen, en neemt dan een bloedstaal. Dan zegt ze dat ik dinsdag moet terugkomen voor de resultaten, en dat het voor de rest in orde is. Even later sta ik weer buiten, waar het ondertussen is opgeklaard en ik een zomerse wandeling begin, op weg naar het Наркологический диспансер № 6 (Narkologitsjeskij dispansjor) of de drugskliniek.

Een half uurtje later wandel ik het park van die tweede kliniek binnen. Vlak voor ik de deur wil openen belt Lore. De twee dames - jongere exemplaren hier - horen dus meteen dat ik van vreemde komaf ben. Wanneer ik hen vertel wat ik kom doen, vragen ze of ik al naar de venerische kliniek ben geweest. Ja dus. En naar de tuberculosekliniek? Neen, daar wil ik straks naartoe. Maar zo werkt het dus niet. Er blijkt een hiërarchie te bestaan: eerst zien of je geen geslachtsziekte hebt, dan testen op tuberculose, en pas dan mag ik terugkomen voor de drugs.

Dat was dus een korte stop, maar de zon schijnt nog altijd en dus wandel ik goedgezind naar het Противотуберкулезный диспансер № 2 (Protivotoeberkoeljoznij dispansjor) of de tuberculosekliniek. Daar vragen ze mij opnieuw of ik mijn eerste test al heb gehad. Maar mijn “ja” is hier niet voldoende als bewijs. Ze willen het attest zien. Dus kan ik dinsdag pas terugkomen, en alleen maar tussen 13.00 uur en 14.00 uur, want alleen dan doen ze hier in deze kliniek de onderzoeken voor het medisch certificaat voor een verblijfsvergunning.

Gedaan dus de droom om op één dag een medisch certificaat te krijgen. Het is ondertussen 15.30 uur geworden en ik bel Irina om te vragen of ze erwtensoep met kortsjes wil als avondeten. Dat wil ze wel. Dus dat maak ik straks. Maar nu, op weg naar het metrostation, eet ik eerst mijn banaan en mijn chocolade op. Ik moet niet meer nuchter zijn.

Mnje nado spravka

2009-05-21T21:54:00.002+02:00

Vandaag is Irina opnieuw naar het UMFS-kantoor gegaan om te weten welke medische onderzoeken er precies moeten gebeuren om het medisch attest te kunnen krijgen. Ze had eerst gebeld, maar kreeg geen woord uitleg aan de telefoon. Ze moest zelf maar komen. Dus moest ze weer op pad met de metro en de marsjroetka. Anderhalf uur heen en anderhalf uur terug.

Ze kreeg een lijst van drie klinieken waar ik testen moet laten uitvoeren. De eerste spoort mogelijke venerische ziekten op, de tweede is om mijn mogelijk druggebruik na te gaan, en de derde zal controleren of ik geen tuberculose heb. Daarna moet ik met de resultaten van die testen naar een vierde kliniek, waar ik mijn globaal attest zou krijgen. Irina probeerde nog deze klinieken op te bellen om meer te weten over mogelijke afspraken, maar alleen de specialisten in venerische ziekten namen de moeite om de telefoon te beantwoorden. Er wordt niet op afspraak gewerkt, de kliniek is open van 8.00 uur tot 20.00 uur, en het onderzoek kost 1.275 roebel. Dat is ongeveer 29 euro. Op het internet vinden we de adressen en de openingstijden van de andere klinieken.

Irina vraagt wanneer ik zou willen gaan, kwestie van het te regelen met haar werk, maar ik vertel haar dat ik het deze keer alleen wil proberen. En meteen morgen nog wel. Ik leer gauw nog enkele woorden die ik nog vaak ga uitspreken. Zoals справка (spravka) of attest, en медицинское сертификат (meditsinskoje sertifikat) of medisch certificaat, en вид на жительство (vid na zjitelstvo) of verblijfsvergunning – en alle mogelijke verbuigingen daarvan. En ik verzamel de documenten die ik ga nodig hebben: mijn paspoort, mijn immigratiekaart en de registratie van mijn verblijf. En 1.275 roebel.

De vier klinieken liggen weer ver buiten het centrum, maar in een redelijk rechte lijn ten opzichte van elkaar, met zo’n drie kilometer tussen de eerste – de venerische ziekten – en de vierde – die voor het globaal attest. De openingstijden liggen tussen 8.00 uur en 20.00 uur, en het wordt morgen mooi weer, dus met wat geluk kan ik de hele rits mooi afwerken op één dag, denk ik zo. Irina legt zich daar bij neer, en ik leg mij naast haar…

Honeymoon

2009-05-17T22:57:00.000+02:00

Het album

Een nieuwe lijst met documenten

2009-05-08T20:46:00.001+02:00

Irina is vandaag gaan uitzoeken wat we allemaal nodig hebben om mijn verblijfsvergunning aan te vragen. Daarvoor moest ze naar de UFMS, de migratiedienst van het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Deze dienst heeft 9 kantoren in Moskou, en het kantoor waar wij moeten zijn, het kantoor Юго-Восточного (Joevo-Vostotsjnovo) of Zuid-Oost, ligt weer ver van alles af. Vanop haar werk moet ze eerst méér dan een uur met de metro tot Люблино (Ljoeblino), het op één na laatste station van een nog niet helemaal afgewerkte lijn, en dan een half uurtje met een маршрутка (marsjroetka). Dat is een minibusje dat plaats biedt aan ongeveer 10 personen en een vaste route rijdt, maar zonder vaste haltes: er kan overal langs de route worden in- of uitgestapt.

Het is morgen 9 mei, День Победы (Djen Pobedy) of de Dag van de Overwinning, één van de belangrijkste Russische feestdagen, de dag waarop de overwinning op Nazi-Duitsland wordt herdacht. Op het internet zagen we dat het UMFS-kantoor daarom vandaag eerder sloot, om 16.00 uur al. Het is 15.15 uur wanneer Irina er toekomt, en er is nog één persoon aanwezig, die duidelijk aanstalten maakt om de boel te sluiten, ook al is het nog geen 16.00 uur. Een man die fysiek wat op Jozef Vissarjonovitsj Stalin lijkt – dezelfde gestalte, dezelfde snor. En qua karakter lijkt hij ook aardig in de buurt te komen. Hij bromt haar toe dat het kantoor gesloten is en dat ze later maar moet terugkomen. Hm… het is duidelijk dat hij Irina Viktorovna Vanhellemont – voorheen Shibalova – nog niet kent! Die reist geen twee uur om met lege handen terug te komen. Enkele ogenblikken later staat hij haar dan ook toe dat ze ter plekke de lijst van de nodige documenten mag overschrijven. Kopiëren kan niet, en hij geeft er ook geen woord uitleg bij. Maar overschrijven mag.

Maar we hebben de lijst, en die lijkt op het eerste gezicht niet zo moeilijk te realiseren. Een aanvraagformulier in twee exemplaren, vier pasfoto’s, een kopie van mijn paspoort met vertaling, een kopie van mijn visum, mijn immigratiekaart en de registratie van mijn verblijf, een uittreksel uit het strafregister met apostille en beëdigde vertaling, een medisch certificaat, een HIV-attest, een door een notaris gecertifieerde kopie van onze huwelijksakte, een kopie van Irina’s paspoort, en het betalingsbewijs van de administratiekosten die 400 roebel bedragen. Dat is zo’n 9 euro. Dat kan er nog wel vanaf.

Alleen voor dat medisch certificaat is het niet zo duidelijk wat erop moet staan. Dat moeten we nog uitzoeken. Maar dat is niet voor meteen. Nu gaan we onze valiezen pakken voor onze huwelijksreis. Overmorgen vertrekken we. Rome en Corsica… en het gaat daar zonnig en warm zijn!

Trouwdiner

2009-04-25T23:50:00.001+02:00

Het album

Trouwdag

2009-04-24T23:27:00.003+02:00

Het album

Belgen veroveren Moskou

2009-04-23T22:41:00.002+02:00

Het album

Een mens leert elke dag bij…

2009-04-15T08:48:00.001+02:00

Het verdict viel goed mee. Zowel voor mijn inspanningen in het Russisch als voor het resultaat van het werk van de jonge, verdwaasde kappersgast kreeg ik complimenten. Maar toen werd Irina wel even nieuwsgierig naar wat ik betaald had. Naar waarheid zei ik 1100 roebel (25 euro). 't Is te zeggen: 1000 roebel (22,7 euro) voor het werk, en 10 % drinkgeld. Dat is net zoveel als ik vroeger in Leuven in Atelier 151 betaalde. En hier kreeg ik er nog een spoeling en veel plezier bij.

Irina viel bijna van haar stoel. Moskou is dan wel één van de duurste steden ter wereld, sommige dingen zijn hier spotgoedkoop. Zoals haarkappers, bijvoorbeeld. Zij betaalt gewoonlijk 100 roebel (2,3 euro). Ik ben blijkbaar naar één van de duurste kappers van de stad geweest. Een mens leert elke dag bij…

Ik ben Napoleon niet

2009-04-14T18:20:00.002+02:00

Irina vindt dat ik niet genoeg moeite doe om Russisch te spreken. En eigenlijk heeft ze gelijk. Zij spreekt goed Engels, en onze vriend des huizes Aleksej spreekt goed Frans. De verleiding is dan ook groot om in de huiskring op één van die twee talen over te schakelen. Dat is nog zo gemakkelijk, voor mij tenminste. En, hoe vaak ze ook zweren van het niet meer te doen: ze schakelen mee.

Maar ik wou vandaag eens tonen dat ik mij in het Russisch kon behelpen als een grote jongen. En ik besloot dus zelf naar de парикмахер (parikmacher) of de‎ kapper te gaan terwijl Irina op het werk was. Helemaal alleen. Beter nu dan volgende week, dacht ik zo, want als er iets zou verkeerd gaan, dan hebben we nog tijd om te herstellen vóór de trouwdag. Die komt snel dichterbij, trouwens. Nog één week en drie dagen…

Ik vond de zaak op Земляной Вал (Zemljanoj Val) vrij snel, en kon ook redelijk goed duidelijk maken dat ik kwam voor “помыть и подстричься” (pomit’ i podstritsjja) of “wassen en knippen”. Maar toen ik de kappersgast zag waaraan ik werd toegewezen, aarzelde ik wel even of ik ermee zou doorgaan. Zijn kapsel was echt niet wat ik wou - zijn haar naar voor gekamd, zowel bovenaan als opzij, en met een zijstreep en een bles -, en hij zag er, eerlijk gezegd, ook niet al te slim uit. Een beetje verdwaasde ogen, als u begrijpt wat ik bedoel. Maar toen bedacht ik dat hij wellicht zichzelf niet kapte, en dat domme mensen best wel handige mensen kunnen zijn, en besloot ik om toch maar door te zetten.

Hoe ik het wou? Tja… “Уши открытыми” (Oesji atkrytymi) of “de oren vrij”, dat ging nog. Maar uitleggen dat het vanachter één lijn moest zijn, en niet opgeschoren, dat was iets lastiger. Maar hij leek mijn begeleidende gebaren te begrijpen, en ging goed van start. Edoch, na een tijdje ontspon zich een stilzwijgende, maar hardnekkige strijd tussen mij en de kappersgast. Hij bekeek voortdurend het tussentijdse resultaat van zijn werk in de spiegel, en vond het nodig om, iedere keer vóór hij dat deed, mijn haar naar voor te kammen, zowel bovenaan als opzij. En met een zijstreep, en, godbetert, een bles! Ik zag eruit zoals hij! En zoals ik mij herinnerde van de foto’s van Leopold I. En hij leek dat nog goed te vinden ook! Iedere keer wanneer ik voelde dat zijn hand mijn hoofd loste, greep ik de gelegenheid te baat om eens goed met mijn handen door mijn kruin te wriemelen, het zijhaar weer achterover te schikken en de bles met veel overtuiging te vernielen. Maar het deerde hem niet. Of hij verstond het niet. Want ongestoord nam hij zijn kammetje weer, en schikte alles opnieuw naar voren - en met een bles.

Omdat hij wellicht Leopold I niet kende, zei ik maar: “Я не Наполеон!” of “Ik ben Napoleon niet!”. Vooral de toon waarop ik dat zei moet de aandacht getrokken hebben van de patron, want die kwam in gebroken Engels vragen wat er scheelde. En, gelukkig, zei hij aan de verdwaasde kappersgast dat hij moest doen wat ik wou, en niet waar hij zelf op kickte.

Bon… hier zit ik nu. Het is niet echt geworden wat ik wou, maar ’t valt al bij al niet echt tegen ook niet. Straks komt Irina thuis. Dan zal ik het echte verdict wel horen…

Die van Oxfam zullen blij zijn

2009-04-13T17:29:00.000+02:00

Zaterdagochtend, na een nacht met zowaar een warmte-onweer, ben ik redelijk vroeg opgestaan. Om nog gauw, vóór we naar Oma’s Paasdiner zouden vertrekken, in Leuven enkele dingen te gaan zoeken die in Moskou niet te vinden zijn. Lekkernijen zoals de Biarritz koekjes van Delacre, bijvoorbeeld. En Campbell’s Déli Soup’, de erwtensoep, van het gamma Grootmoeders Recept, met spekreepjes. En broodkorstjes natuurlijk, Croûtons d’Or nature, de vierkante. En perzikenconfituur van Bonne Maman. Die is in België al bijna niet te vinden, laat staan in Rusland. Enfin… genoeg om mijn valies een overgewicht van 10 kilo te geven.

En ik wou ook nog naar De Banier gaan, de “chirowinkel” niet zo gek ver van het Klein Begijnhof. Lore had mij die gesuggereerd, want ik moest ons hangslot nog versieren, en daarvoor vond ik geen goed gereedschap in Moskou. In De Banier vond ik niet alleen het goeie materiaal, maar werd mij ook voorgedaan hoe ik het moest gebruiken. Leuk.

En dan was het tijd om naar Oma’s Paasdiner te gaan, in het Wagenhuis van het kasteel van Horst. Twee kleinkinderen - Tim en Julie - waren er niet bij, die hadden een atletiekcompetitie. We waren dus “maar” met veertig. Maar het viel goed mee. Vooral ome Jan viel goed in de smaak bij de kersverse tante Irina, en ik moet me al sterk vergissen als dat niet wederzijds was.

Na het etentje wilden we nog even de stad in. Om een paar boeken te kopen en eens uit te kijken naar een handtas die bij Irina’s nieuwe jurk zou passen. En toen bleek hoe ik al aan het leven in Moskou gewend was. Veel winkels zijn hier 24 uur op 24 open, en 7 dagen op 7, maar toen we in Leuven toekwamen om halfzes, waren hier en daar al winkels aan het sluiten. De Fnac gelukkig niet, de boeken hadden we dus snel. Maar voor de handtas leek het even niet te lukken. We waren al terug naar huis aan het keren toen we, om vijf over zes, zagen dat de Hugo Boss winkel in de Leopold Vanderkelenstraat nog niet helemààl dicht was. En we hadden geluk. Niet alleen liet de dame ons nog binnen, we vonden ook nog meer dan één handtas die paste bij het kleurenstaaltje dat we mee hadden. Dat werd dus nog twintig minuten kiezen en keuren, en op het allerlaatste moment nog van mening veranderen. Maar we hebben ze!

De rest van de avond werd gevuld met het selecteren van de kleren en de boeken die nog mee naar Moskou moesten. Ik had een maand geleden al de helft van mijn oude kleren naar de container van Oxfam gebracht. Maar zelfs wat overbleef wekte ook nog veel hilariteit op. Niet alleen bij Irina, overigens. Lore lachte dapper mee om mijn outfit. Slotsom: we hebben nog eens de helft van de helft naar de container gevoerd. En wat we, na veel gezeur van mijn kant, toch mee hebben genomen kreeg de kwalificatie “voorlopig” mee.

Dank zij ome Jan waren we zondagochtend ruim op tijd op de luchthaven. Terug in Moskou zagen we dat veel van de sneeuw, die er vrijdag nog lag, verdwenen was. Hopelijk breekt de lente nu echt door, want over 11 dagen willen we mooi weer…

Facing the crowd

2009-04-11T01:03:00.001+02:00

Er staat een weekendje België op het programma. Vanmiddag zei Irina dat ze nog gauw eventjes naar de markt ging om cadeaupapier te halen voor de set van artisanale producten uit Хохлома (Chochloma) die we voor oma en opa gekocht hadden. En om nog wat boeken te vinden. En om haar telefoonkaart op te laden. En nog vanalles. Enfin, ’t ging niet lang duren, want ze moest zich nog omkleden, haar valies nog pakken, en we moesten de Domodedovo exprestrein van twee uur halen. Het Paveletsky station, van waaruit die trein vertrekt, ligt op tien minuutjes rijden van hier. Als er geen files zijn, tenminste. Om twintig voor twee was ze terug. Ik begrijp nog steeds niet hoe we erin geslaagd zijn, maar we zaten op tijd op de trein. En op het vliegtuig.

In Zaventem werden we opgewacht door schoonbroer Jan, die ons naar het Klein Begijnhof bracht, waar we nog net de tijd hadden om ons op te frissen voor het pre-wedding feestje dat we voor vanavond hadden gepland in de Zoff. Facing the crowd. Ik had mij ingehouden met de uitnodigingen - streng geselecteerd. Alleen de broers en zussen, een paar maten van Agoria en aanverwanten, een handvol vrienden. Maar voor Irina, die als familie alleen haar moeder en Sanya heeft, was het vooruitzicht overdonderend. En zelfs met de strengste selectie kon ik echt niet onder de veertig, vijftig mensen komen - die familie alleen al! Maar al bij al viel het nog mee. De familie verwelkomde de nieuwkomer hartelijk, de vrienden gedroegen zich - een paar uitzonderingen niet te na gesproken - en Max Ciofi van de Zoff had zichzelf weer overtroffen met een uitstekend buffet, goede wijnen, en een paar leuke attenties.

Rond half één - eigenlijk was het al half drie voor ons - zijn we teruggegaan naar het Klein Begijnhof, de armen vol met bloemen en enveloppen. Om uit te rusten voor het volgende evenement: Oma’s Paasdiner, morgen in het Wagenhuis aan het kasteel van Horst. Dan ziet Irina de hele familie bij daglicht. Benieuwd of het zal blijven meevallen.

Op de foto met Isabelle Adjani

2009-04-08T10:37:00.011+02:00

Vandaag is de veertiende dag van Nisan. Nisan is de zevende maand - of de eerste, of de achtste, al naargelang - in de Joodse kalender. Normale mensen - zoals u wellicht - halen daarbij de schouders op en denken: “en dan?”. Liefhebbers van De meester en Margarita echter weten dat deze roman van Michail Boelgakov een aanvang neemt op de veertiende dag van Nisan, met de verschijning van de duivel Woland aan de Patriarchvijver in Moskou. Vanavond, bij zonsondergang, zullen wellicht weer honderden freaks op deze plaats verzamelen of, even verderop, aan het Boelgakovhuis, waar de schrijver zelf gewoond heeft en waar een groot aantal scènes uit de roman zich afspelen. En het aantal bezoekers van mijn website over dit boek zal vandaag, en de rest van de week, weer pieken, zoals elk jaar in de week vóór het Joodse paasfeest.

Deze satirische roman uit de Stalinperiode is immers nog altijd immens populair in Rusland. Getuige daarvan is het succes van de fototentoonstelling Le Maître et Marguerite, Création Photographique die, na haar première in Parijs, nu ook in Moskou te zien is, en waar ik eergisteren ben naar gaan kijken. Er worden 50 foto’s getoond die gemaakt werden door de Franse modefotograaf Jean-Daniel Lorieux. De tentoonstelling in Moskou werd op 28 maart jongstleden geopend door de Franse acteur Alain Delon.

Op een achtergrond van bestaande en zeer bekende decors in Moskou is Margarita te zien, vertolkt door de Franse actrice Isabelle Adjani. De meester wordt geïncarneerd door de Russische acteur Vladimir Kotsjevoj, en de rol van de duivel Woland wordt vertolkt door de initiatiefnemer van het project, financier en zakenman Evgenij Jakovlev.

“Aanvankelijk hadden we alles opgevat als een commercieel project”, zei miljardair Evgenij Jakovlev, “Maar naarmate het vorderde, begonnen we te beseffen dat we alleen aan de kunst mochten denken, aan het artistieke aspect.”

Deuh-euh. Mooie woorden van iemand die het zich kan permitteren. Jakovlev maakte in de Sovjetperiode carrière in de bankwereld. Nadien werd hij Directeur-generaal van machinebouwer Силовые машины (Silovyje Masjiny), en nu is hij voorzitter van Атомстройэкспорт (Atomstrojeksport), het Russisch staatsmonopolie dat kennis, diensten en apparatuur voor nucleaire energie exporteert en gelieerd is aan Gazprom.

En in Rusland is alles te koop voor wie de centen heeft. Jakovlev had er niet minder dan 2 miljoen euro voor over om met Isabelle Adjani op de foto te kunnen. Hij had, vóór hij Jean-Daniel Lorieux vroeg om de foto’s te maken, zelf de acteurs gekozen, Isabelle Adjani in de eerste plaats. En hij wou per se zelf de rol van Woland spelen.

Dat kan enige argwaan wekken omtrent de oprechtheid van zijn bedoelingen, maar de meeste foto’s zijn toch wel mooi. Vooral die met Isabelle Adjani. De foto's met Jakovlev zelf ogen bijwijlen een beetje belachelijk.

De tentoonstelling vindt plaats in het Spiridonovhuis, vlakbij de plaats waar de meester en Margarita elkaar in de roman voor het eerst ontmoeten, dezelfde plaats waar ook Michail Boelgakov voor het eerst zijn vrouw Elena Sergejevna ontmoette, en dezelfde plaats waar ik ook voor het eerst Irina ontmoette. De magie van Woland ?

Grappig. Toen ik, gisteren nog, aan een Rus vertelde dat ik naar de tentoonstelling was gaan kijken, verwonderde hij zich erover dat ik De meester en Margarita kende, en hij kon niet wachten om mij mijn eigen website te tonen. “Dit moet je ab-so-luut zien”, zei hij. Ik liet hem begaan, maar nam na enkele pagina’s zelf de muis over om nonchalant door te klikken naar de pagina “webmaster”. Hij bekeek de foto, dan bekeek hij mij, dan de foto weer, en wat volgde waren enige minuten van ongeloof, verbijstering bijna. “Jij bent gvd nog Russischer dan een Rus”, zei hij tenslotte. Ik weet niet of ik dat als een compliment moet opvatten, maar bij gebrek aan tegenspraak doe ik dat voorlopig maar wél.

Een hangslot is een висячий замок, weet ik nu

2009-03-31T19:56:00.006+02:00

Enkele van mijn naaste familieleden in België vertelden mij dat ze recht hebben op een dag zogenaamd “klein verlet” wanneer ik trouw en vroegen mij of ik hier attesten ga krijgen die als bewijs kunnen dienen daarvoor. Toen ik dat hier aan mijn Russische vrienden vroeg hebben die eens goed gelachen. Ik ben wél in hun achting gestegen. Ik sta hier nu bekend als een grapjas die af en toe met ongelooflijke ideeën op de proppen komt. Klein verlet! Die Belgen toch! Ik besloot dan maar even de vraag te stellen aan het Belgisch consulaat hier in Moskou, maar daar was de reactie zo mogelijk nog vreemder. Zij stuurden mij heel laconiek de boodschap: “Gelieve u te wenden tot een advocaat voor juridisch advies in verband met deze vraag. Met vriendelijke groeten”.

Nu goed, we zien wel. We zullen waarschijnlijk toch wel één of ander document met een stempel krijgen waarop staat dat we getrouwd zijn. Al zal dat in het Russisch zijn. Ondertussen zijn we van alles aan het voorbereiden. We krijgen vier Belgische gasten en die willen we toch ook een beetje van Moskou laten zien. Gisteren heb ik een eerste wandeling uitgetest. Van het standbeeld van Poesjkin naar het Rode Plein met een omweg via Kamergerskij pereulok, het Bolsjoi Theater en Tretjekovskij, en een korte halte in Jelisejevskij Emporium. Morgen of zo doe ik een andere. Patriarchvijver, Arbat, Pretsjistenka, de kathedraal en het Pasjkovhuis. Voor de rest houden we het simpel, al zal er wel veel eten en drinken bij te pas komen. We zijn al enkele restaurants gaan uittesten. Maar we volgen zeker niet het volle ritueel van een Russische bruiloft.

Wat we zeker niet gaan doen is de zogenaamde прогулка (progoelka) of wandeling. Pasgetrouwde Russische koppels gaan, na de officiële ceremonie, vaak met een klein gezelschap naar het Rode Plein, of aan de andere kant van de basiliek, naar Vasilevskij Spoesk, of naar de Mussenheuvels. Of naar alledrie, in een stoet van lange ceremoniewagens. Hummers en zo, en lange limousines. Op al die plekken wordt dan gedronken en, hoe meer er gedronken wordt, hoe groter de kans dat de één of de ander de камаринская (kamarinskaja) begint te dansen. De kamarinskaja is een Russisch danslied met een kort, steeds weer herhaald deuntje en vaak ruige woorden. Wanneer op bruiloften de kamarinskaja wordt gezongen en gedanst, dan wordt er niet te veel op de juiste passen gelet. Groteske bewegingen met veel op- en neerschokken van de schouders - het is niet echt ons ding. Toch niet voor die dag.

Overigens zijn op Russische trouwfeesten de meeste gasten op het einde zo lazarus dat ze nadien niet meer weten wat er gebeurd is. Je hebt dus een goed trouwfeest gehad als niemand het zich herinnert.

Wat we wel gaan doen is een hangslot bevestingen aan de Дерево Любви (Derevo Ljoebvi) of de Boom der Liefde. Zo staan er een aantal op de Loezjkovbrug, niet zover van het Rode Plein. De pasgetrouwden hangen daar een slot met hun namen aan de boom, en gooien dan de sleutels in het water, zodat niemand het slot nog kan openmaken. Ik ben vanmiddag zo’n slot gaan kopen op de markt. Helemaal alleen, als een grote. “Извините, пожалуйста, у Вас есть замки?” Tot zover ging alles goed, maar dan vroeg de pronte dame mij wat voor slot het moest zijn en “висячий замок” of “hangslot”, neen, dat woord kende ik nog niet. Ik heb dus maar een tekeningetje gemaakt. Tekenen, dat kan ik wel goed. “Вы говорите по-русски очень хорошо”, zei ze. Dat ik zeer goed Russisch spreek, dus. Zo hoort u het eens van een ander.

Winteravond (Aleksander Poesjkin)

2009-03-24T13:48:00.012+01:00

Omdat de kou niet wil wijken blijven we 's avonds binnen. Irina hielp mij gisteren om mijn kennis van het Russisch bij te spijkeren door mij een lijst nieuwe woorden te geven die ik tegen vanavond moet kennen. Thema van vandaag: kleuren. 't Zal niet meevallen om die allemaal te leren, zeker niet als ik mij ondertussen amuseer met het verder vertalen van "Зимний Вечер" of "Winteravond", van Aleksander Poesjkin. Volledig, deze keer.

De waas van de storm bedekt de lucht,
Sneeuwstormen vallen uit de hemel;
Nu brullen ze als beesten,
Nu huilen ze als een kind.
Nu, op het vervallen dak
Ritselt plots het riet,
Nu, als een late reiziger,
Wordt er op ons raam geklopt.

Onze oude hut
Is verdrietig en donker.
Wat zit je daar, mijn oudje,
Te zwijgen bij het raam?
Heeft het gehuil van de storm
Jou, mijn vriendin, vermoeid?
Of ben je ingedommeld
Bij het gezoem van je spindel?

Laten we drinken, goede vriendin
Van mijn ellendige jeugd
Drinken van verdriet, waar is de beker?
De wijn zal ons vrolijk maken.
Zing mij een lied, zoals een mees
Rustig levend bij de zee;
Zing mij een lied, zoals een maagd
Die water ging halen in de ochtend.

De waas van de storm bedekt de lucht,
Sneeuwstormen vallen uit de hemel;
Nu brullen ze als beesten,
Nu huilen ze als een kind.
Laten we drinken, goede vriendin
Van mijn ellendige jeugd
Drinken van verdriet, waar is de beker?
De wijn zal ons vrolijk maken.

Буря мглою небо кроет,
Вихри снежные крутя;
То, как зверь, она завоет,
То заплачет, как дитя,
То по кровле обветшалой
Вдруг соломой зашумит,
То, как путник запоздалый,
К нам в окошко застучит.

Наша ветхая лачужка
И печальна и темна.
Что же ты, моя старушка,
Приумолкла у окна?
Или бури завываньем
Ты, мой друг, утомлена,
Или дремлешь под жужжаньем
Своего веретена?

Выпьем, добрая подружка
Бедной юности моей,
Выпьем с горя; где же кружка?
Сердцу будет веселей.
Спой мне песню, как синица
Тихо за морем жила;
Спой мне песню, как девица
За водой поутру шла.

Буря мглою небо кроет,
Вихри снежные крутя;
То, как зверь, она завоет,
То заплачет, как дитя.
Выпьем, добрая подружка
Бедной юности моей,
Выпьем с горя; где же кружка?
Сердцу будет веселей.

Een Vlaming in Moskou

2009-03-24T09:56:00.004+01:00

Wie wil de 100 miljoen roebel?

2009-03-23T12:03:00.002+01:00

Naar het schijnt waren ze in België op zoek naar een Lottowinnaar die zijn winst van 1,166 miljoen euro van de trekking van 31 december 2008 nog niet heeft geclaimd. Ik weet niet of ze hem ondertussen gevonden hebben, maar hier is er nu ook zo’n geval. Gosloto, de Russische organisator van de lotto, zoekt de winnaar van 100 miljoen roebel, of ongeveer 2,2 miljoen euro, en zit erg met de zaak verveeld. Want, anders dan in België, wordt hier in zo’n geval meteen de geloofwaardigheid van de organisator in twijfel getrokken.

Gosloto startte de Lotto nog niet zolang geleden, in oktober 2008, als de eerste officiële lotto sinds het uiteenvallen van de Sovjetunie. Het doel van deze organisatie lijkt sterk op dat van de Lotto in België. Een deel van de opbrengst, 15 %, wordt gebruikt om atleten en sportfaciliteiten te steunen. Gosloto hoopt tegen 2013 zo’n 400 miljoen euro te kunnen betalen, onder meer om de sportinfrastructuur in Sotsji, waar in 2014 de Olympische Winterspelen doorgaan, te kunnen realiseren. Maar daarvoor moet de lotto populair worden, en om populariteit te verkrijgen moeten er grote winnaars komen. En die kwamen er maar niet. Nu echter, na 36 trekkingen, is er eindelijk een. Het formulier met de winnende combinatie 11, 13, 16, 21, 26 en 27 werd gevalideerd in Kolpino, niet ver van Sint-Petersburg. Vreemd toeval: die cijfers komen sterk overeen met deze van die fameuze trekking op 31 december 2008 in België, waarvan de winnaar ook niet kwam opdagen. Kijk maar: 11, 13, 14, 16, 25 en 33.

Maar goed, deze winnaar blijft voorlopig ook onbekend, en dat is niet alleen vervelend voor hem, maar ook voor Gosloto. De organisatie verkoopt haar loten via 6000 terminals, van Kaliningrad in het westen tot Sakhalin in het oosten. Je wint de grote pot als je 6 van de 45 cijfers juist hebt aangekruist. De eerste trekking verliep met veel bombarie, waarbij onder meer kunstzwemster en drievoudig Olympisch kampioene Maria Kiselyova werd ingehuurd. Maar er waren die eerste week maar 735.000 deelnemers, in een land met 145 miljoen inwoners. Als je dat vergelijkt met België, waar elke week zo’n 2.065.000 spelers gemiddeld 5 euro inzetten, kan je dat niet echt een groot succes noemen. En er viel maar geen eerste grote winnaar, 35 trekkingen lang. En nu er wel een is, nu wordt hij niet gevonden. Wat boze tongen losmaakt, echt op zijn Russisch. Want hier en daar wordt openlijk betwijfeld of Gosloto die 100 miljoen roebel wel wil of kan uitbetalen. Men vraagt zich af of het geen truuk was, om mensen te doen geloven dat ze rijk kunnen worden door mee te spelen. Of, erger nog, dat de winnaar wel gekend is, maar dat niemand mag weten wie het is omdat er gesjoemeld werd, dat het een vriendje van een vriendje van jeweetwel is, en zo voort, en zo verder.

Wat er ook van zij, als er echt een onbekende winnaar is, dan doet die er goed aan om zich zo snel mogelijk kenbaar te maken. Want wat gisteren nog 2,2 miljoen euro was, is hier morgen al veel minder waard. De roebel daalt immers voortdurend in waarde ten opzichte van de dollar en de euro, en niet zo’n beetje. In oktober vorig jaar, toen de Russische lotto startte, betaalde je 35 roebel voor een euro. Nu kom je met 47 roebel niet meer toe. Om de pil wat te verzachten wordt de roebel officieel niet genoteerd tegenover de euro of de dollar, maar tegenover een zogenaamde “dollar-eurokorf”, die bestaat voor 55 procent uit dollars en voor 45 procent uit euros. In de hoop dat, als de ene wat stijgt, de andere dan wellicht wat daalt, en de roebel dan tegenover de korf toch nog een beetje stand houdt. Maar dat is allemaal boter aan de galg. De roebel blijft dalen, ondanks de inspanningen van de Russische centrale bank die, sinds de zomer van vorig jaar, al een derde van haar reserves (200 miljard dollar) besteedde aan het ondersteunen van de roebel.

Maar de Rus vertrouwt zijn roebel niet meer zo erg. Velen hebben, naast hun roebelrekening, ook een dollar- en een eurorekening. En hun banken vertrouwen de Russen nog minder. Ik ken er heel wat die hun geld van hun rekeningen haalden om het cash te bewaren, thuis of in een kluis, ook al verliezen ze dan door de inflatie bijna 14 % per jaar aan koopkracht op dit moment. Zo'n dertig procent van de economie gaat handje-contantje dezer dagen, zelfs de aankoop van een wagen. Want je bent maar zeker van wat het gekost heeft als je het nu meteen betaalt. Cash is het motto. Dus, Igor, of Ivan, of Boris, of hoe je ook heet: maak je bekend en ga je geld nu opeisen. Of straks heb je maar zoveel meer als de Belgische onbekende winnaar.

Scheiding der machten

2009-03-17T17:23:00.001+01:00

Vandaag heb ik nog eens even de tijd gehad om het nieuws uit België te bekijken. Om 13.00 uur en om 19.00 kan dat op de Livestream van één. Hier is het dan al respectievelijk 15.00 uur en 21.00 uur. De voetbalbeelden filteren ze er uit. Blijkbaar mogen die de grens niet over.

Ik moest lachen toen ik het nieuws over de parlementaire commissie over Fortis bekeek. Een meerderheid die niet eens de schijn wekt dat ze wat anders wou dan enkele gehavende kopstukken te laten terugkeren in de politieke arena, en een oppositie die daar niets tegen vermag. Die Servais Verherstraeten, mijn hemel, waar hebben ze die opgedolven? Zijn enige taak bleek erin te bestaan om zoveel mogelijk collateral dammage voor CD&V te vermijden. Maar zo stuntelig… nog maar zelden heb ik iemand met zo’n serieus gezicht zo onbeholpen weten zijn. Ach, Servais, jij zou hier in Moskou nog veel kunnen leren over het counteren van de oppositie!

Neem nu de wijze waarop Michail Chodorkovski hier wordt aangepakt. De scheiding der machten en zo, daar wist Vladimir Poetin wel raad mee. Zonder een oderzoekscommissie te moeten dulden.

Toen Poetin aan de macht kwam, was Rusland anders dan nu. En Poetin ook. De oligarchen huurden westerse auditeurs in om de transparantie van hun bedrijfsvoering te verhogen. Ze wilden steun van het westen en van de liberalen in het land. Maar dat veranderde na een tijd: Poetin begon zich meer en meer te omringen met oude collega’s van toen hij nog bij de KGB zat, en met andere силовики (siloviki). Siloviki zijn medewerkers van de oude veiligheidsdiensten uit de Sovjetperiode, die weer aan de macht kwamen in de regeerperiodes van Boris Jeltsin en Vladimir Poetin. In de kringen van de siloviki wisten ze echter niet goed hoe ze een modern bedrijf, laat staan een moderne staat, moesten runnen. Wat wil je? Vanuit hun verleden waren ze alleen bedreven in het elimineren van tegenstanders. Dus bleven ze maar doen waar ze goed in waren. En als er geen tegenstanders waren, dan werden die gecreëerd. Zo begonnen de siloviki Poetin bang te maken voor de mogelijkheid van een Oranje Revolutie, zoals in Oekraïne, uiteraard gesteund door het westen. En door binnenlandse vijanden zoals oud schaakkampioen Garri Kasparov en de eerder vermelde Michail Chodorkovski.

Als jongeman was Chodorkovski, van eenvoudige komaf, een uitstekend student en een harde werker. En eentje met ideeën. In 1987 zette hij aan het Plechanov Instituut voor Landbouw een centrum op waar jongeren technische en wetenschappelijke cursussen konden volgen. Het centrum werd een efficiënte en succesvolle organisatie en sloeg een brug tussen de producenten die nieuwe technologieën nodig hadden en de fundamentele wetenschap. De opbrengsten van het centrum vormden de basis voor de oprichting van één van de eerste commerciële banken in Rusland, de Menatep Bank, in 1989. Met die bank hielp Chodorkovski de Russische staat door een groot deel van het verlieslatende staatsoliebedrijf Yukos over te nemen. En na die overname begon het beter te gaan met Yukos.

In de aanloop naar de Russische parlementsverkiezingen die op 14 maart 2004 zouden plaatsvinden gaf Chodorkovski financiële steun aan verschillende Russische liberaal democratische partijen. En dat zagen de siloviki niet graag. Op 25 oktober 2003 werd hij dan ook gearresteerd op verdenking van belastingontduiking, fraude en verduistering. Hij werd veroordeeld tot 8 jaar opsluiting, en zijn bedrijven werden door de siloviki tot eigen voordeel kaalgeplukt. Op 22 augustus 2008 kon Chodorkovski vervroegd worden vrijgelaten, maar één telefoontje vanuit het Kremlin verhinderde dat. Volgens rechter Igor Falilijev, van het regional gerecht van Ingodinski in de stad Tsjita in Siberië, waar Chodorkovski zit opgesloten, weigerde de multimiljonair om deel te nemen aan de naaicursus in de gevangenis en zou er in oktober 2007 sprake zijn geweest van nog een ander klein vergrijp. Scheiding der machten? Onderzoekscommissie? Niet flauw doen, hé? Méér nog. Om te verhinderen dat Chodorkovski binnenkort toch zou vrijkomen is het Kremlin materiaal aan het verzamelen om een nieuwe rechtzaak tegen hem te openen. Voor dezelfde feiten. Eat your heart out, Yves Leterme!

A Night In The Theatre

2009-03-13T11:35:00.002+01:00

Klassieke muziek in het theater, ik heb het er niet zo voor. Als kind ben ik ooit eens in slaap gevallen tijdens een opvoering van “La Traviata” van Giuseppe Verdi in de Koninklijke Muntschouwburg in Brussel. De balletten van Maurice Béjart, waar we met de dubieuze jongerenvereniging Eigentijdse Jeugd vaak gingen naar kijken konden mij iets méér bekoren, vooral omdat we achteraf met Béjart zelf konden praten, maar eerlijk: het was niet echt mijn ding.

En toch keek ik weer uit naar gisterenavond, want we gingen naar het ballet van het wereldberoemde Bolsjoi Theater kijken. Voor de derde keer al in minder dan een jaar tijd. Het is al een krachttoer om één keer aan tickets te geraken, om dat drie keer te kunnen moet je al een vriend hebben die zelf een vriend is van de Russische minister van Cultuur of zo. En die hebben we dus. Maar vóór u denkt dat we alleen door snobisme gedreven werden: het Bolsjoi ballet is echt wel héél goed. Velen beschouwen het als het beste ballet ter wereld, en terecht.

Vorig jaar zagen we het Bolsjoi ballet al met Лебединое Озеро (Lebedinoje Ozero), het beroemde “Zwanenmeer” van Peter Tsjaikovski – echt wel de absolute top – en Пламя Парижа (Plamya Parizha) of “Vlammen van Parijs” van Boris Asafjev. Het eerste is genoegzaam bekend, het tweede vertelt een liefdesgeschiedenis die zich afspeelde tijdens de Franse Revolutie. Gisteren gingen we kijken naar “Coppélia”, een ballet van Léo Delibes, gebaseerd op “Der Sandmann“ en “Die Puppe”, twee verhalen van E. T. A. Hoffmann. Anders dan het “Zwanenmeer” en “Vlammen van Parijs”, is “Coppélia” een komedie. Het gaat over een jongeman, Franz, die verliefd wordt op een realiteitsgetrouwe pop, Coppélia, maar uiteindelijk toch terugkeert naar zijn geliefde Swanilde. Met vrolijke muziek die een beetje de sfeer oproept van de jaarlijkse Nieuwjaarsconcerten in de Wiener Musikverein. Schitterende decors en kostuums, een briljant orkest en topdansers, en goed gezelschap. Alles was voorhanden om er een leuk avondje uit van te maken.

De voorstellingen van het Bolsjoi Theater vinden tegenwoordig niet plaats in het hoofdgebouw. Dat staat al sinds 2005 in de steigers. Eerst zou de restauratie klaar zijn in 2008, dan in 2009, maar ook dat zal wel niet, want nu blijkt dat ook de funderingen van het gebouw versterkt moeten worden. Wat het kostenplaatje in de buurt van het miljard dollar gaat brengen, en de oplevering verschuift naar 2011. Maar toch is het beter zo. Want, had Joeri Loezjkov, de megalomane miljardair, oligarch en al sinds 1992 burgemeester van Moskou, zijn zin gekregen, dan was het theater gesloopt geworden. Via zijn vrouw Jelena Batoerina heeft Loezjkov immers twintig procent van de bouwmarkt in Moskou in handen. En dat miljard zinde hem wel. Maar voor één keer heeft hij zijn slag echter niet thuisgehaald.

Ondertussen gaan de voorstellingen door in de Новая Сцена (Novaja Stsena) of de “Nieuwe Scène”, vlak naast het grote theater. Ook niet mis, hoor. Al heeft het met zijn 650 plaatsen wat minder grandeur dan het origineel. Maar daarvoor is het wachten tot in 2011 of zo. Hopelijk zijn we dan nog bevriend met de vriend van de Russische minister van Cultuur.

Wachtend op de Dooi

2009-03-12T11:33:00.003+01:00

De Dooi begint de Vorst uit te dagen. Maar nog niet fanatiek. Het weer flirtte de voorbije dagen een paar keer met het nulpunt, en de sneeuw begint daardoor hier en daar een beetje te verwateren, maar voor de volgende paar dagen worden opnieuw strengere temperaturen verwacht. Toch zal het er binnenkort van komen – volgende week of de week nadien – en dan begint de ongetwijfeld lastigste periode in het leven van de Moskovieten, tenminste wat het weer betreft: de Dooi. Want de Dooi, dat is кошмар (kosjmar) in Moskou. Ja: zoals in het Frans: “cauchemar”, een nachtmerrie.

Begrijp me niet verkeerd: iedereen houdt van de lente, iedereen snakt er naar. Maar vooraleer die er is moet er even doorgebeten worden. Het sneeuwt hier van oktober tot maart, en dat geeft op de duur een héél pak sneeuw dat moet smelten en afgevoerd worden. Wanneer het zo’n paar keer per jaar een beetje sneeuwt, zoals in België, dan kan je wat zout strooien om de wegen al bij al redelijk berijdbaar te houden. En de grond absorbeert dat dooiwater ook vrij gemakkelijk. Maar wanneer het vijf, zes maanden aan een stuk elke dag sneeuwt dan volstaat al het zout van de wereld niet en bovendien zou het nogal wat schade opleveren aan de wegen en aan de voertuigen. Daarom zijn hier in de winter duizenden wegenwerkers letterlijk elke dag in de weer om de sneeuw van de wegen te scheppen. Op de grote wegen met bulldozers, maar in de meeste straten manueel, met de schop. Op strategische plaatsen wordt de sneeuw dan met vrachtwagens weggevoerd, maar meestal wordt hij opgehoopt aan de rand van de weg. Dat geeft wallen van een meter hoog. Wanneer het dan begint te dooien volgt een festijn van overvloedig vuil water en wakke brokken bruine smurrie die straten en voetpaden overspoelen. Alle auto’s krijgen dezelfde vaalgrijze kleur, en zelfs de voorzichtige, attente chauffeurs kunnen niet vermijden van de voetgangers constant te vergasten op modderdouches. Elke avond draaien de wasautomaten in de flats hier op volle toeren om de kleren weer een beetje toonbaar te maken.

Een ronduit gevaarlijk fenomeen is de loskomende sneeuw die van de daken valt. In het flatgebouw waar wij wonen wordt regelmatig de sneeuw van de daken geruimd, elke dag een beetje, maar dat is lang niet overal het geval. Dan komen soms manshoge blokken los die met een hels lawaai naar beneden donderen – en dan mag je van geluk spreken dat die op een gloednieuwe Lexus terechtkomen, en niet op jezelf.

Prettige vooruitzichten dus… maar we zijn daar nu vandaag nog niet echt mee bezig. Want voor vanavond hebben we nog eens tickets kunnen bemachtigen voor het Bolsjoi theater. En dat is altijd een belevenis. Maar daarover morgen meer.

Werken en radio luisteren

2009-03-10T10:16:00.000+01:00

Irina is gaan werken, Sanja zit op school. En ik ben mijn oefeningen aan het voorbereiden. Ik heb immers een opdracht binnen om, deze week en volgende week, vier trainingsdagen te geven aan een gemengd publiek van Russische managers en expatriates. Morgen begin ik er aan.

De radio speelt in de achtergrond en katapulteert mij terug in de tijd. Ik luister en denk onwillekeurig terug aan onze vakanties als kind bij tante Marie (Marie Champetter) en Nonkel Louis in Melsbroek, vlak bij wat toen nog de nationale luchthaven was. Nonkel Louis, die was meubelmaker en kon zijn tanden uit zijn mond halen. Eigenlijk was het niet onze nonkel, maar die van ons moeder. Maar waarom ik daaraan terugdenk heeft niets met die tanden te maken. En ook niet met de bonen die we daar moesten helpen plukken om ze dan ’s avonds op een geïmproviseerde veiling op de hoek van de Van Asschestraat te verkopen. Neen, het is die radio. Ik hoor hier dezelfde presenteerstijl en dezelfde muziek als die we toen, in Melsbroek, op de Vlaamse uitzendingen van Radio Luxemburg hoorden. Terwijl de toenmalige BRT nog huiverde van de opkomende popmuziek, lieten Guus Janssen Jr. met "Tiener Topper Tijd" en, jazeker, ook ene Jan Theys met "Swinging USA", ons kennis maken met wat we toen maar gemakshalve “jazzmuziek” noemden, want de termen “beat” of “pop” of “rock” waren nog niet uitgevonden.

Buiten, anno 2009 in Moskou, wil de winter nog van geen wijken weten. Maar binnen is het leuk. Cliff Richard en The Shadows met “Kon Tiki”, Frank en Nancy Sinatra met “Something Stupid”, The New Vaudeville Band met “Winchester Cathedral”, The Rolling Stones met “Paint It Black”…. Ik kan ze nog altijd meezingen. Of tenminste neuriën. Sommige dingen vergeet je nooit.

In het tweede halfuur van het programma worden de carrières van Westerse artiesten overlopen door een gepensioneerde professor van de Moskouse Staatsuniversiteit. Een beetje belerend, maar hij kent er wel wat van en hij spreekt duidelijk en langzaam, zodat ik het kan verstaan. Vandaag is het de beurt aan Creedence Clearwater Revival.

Maar nu moet ik mij wel weer concentreren op het werk. Want als deze vier dagen goed meevallen, dan komen er nog een dertigtal bij voor in het najaar. Terug naar “Decision Making”, “Problem Solving” en “Time Management” dus, op de tonen van “Up Around The Bend”…

8 maart is Vrouwendag

2009-03-08T21:05:00.001+01:00

In Brussel krijgt de Internationale Vrouwendag een kleine 500 vrouwen op de been en komt Zap Mama nog eens samen voor een reünie in de KVS. In het Vaticaan is het een gelegenheid voor l'Osservatore Romano om te beklemtonen dat de uitvinding van de wasmachine méér heeft betekend voor de emancipatie van de vrouw dan de verspreiding van de pil. Maar in Rusland heeft 8 maart een grotere weerklank. Het is zelfs één van de belangrijkste feestdagen van het jaar. Omdat het dit jaar op een zondag valt krijgt morgen, maandag, iedereen een dag extra vakantie ter compensatie.

Een béétje man in Rusland komt vandaag minstens met bloemen aandraven, maar de meesten nemen niet het risico om het daarbij te laten. Pas met een cadeautje en een etentje erbij heb je echt aan je plichten voldaan. Ik wou niet onderdoen, de bloemen en het cadeautje vielen in de smaak, en vanavond gingen we uit eten.

Omdat Sanja - Irina’s tienjarige karatekampioen - er bij was gingen we naar Пицца ди Рома (Pizza di Roma). Dat is een redelijk gezellig Italiaans café-restaurant in Avtozavodskaja ulitsa waar je met kinderen kan komen zonder bang te moeten zijn om in affronten te vallen. De Moskouse Pronto, zeg maar. Langs de andere kant is het in hetzelfde bedje ziek als zoveel populaire restaurants hier: van enige organisatie in de keuken is er helemaal geen sprake. Wat ook de reden moge zijn: de één krijgt zijn eten vaak veel vroeger op tafel gekieperd dan de ander, en je eet dus zelden met zijn allen tegelijk. En als dat uitzonderlijk wél eens het geval is, doe je er goed aan om op te letten dat je op ongeveer hetzelfde moment klaar bent met eten. Probeer niet om de ober of de dienster tijdens het eten te wenken voor een extraatje, een tweede glas wijn bijvoorbeeld, want dat zien ze niet, maar let op wanneer je je laatste hap naar binnen werkt, want dat hebben ze gegarandeerd opgemerkt! Als ze een leeg bord vermoeden, komen ze dat meteen onder je neus wegritsen, niet zelden terwijl je nog je mes en je vork in je handen hebt. Nu, daar wen je wel aan, en je leert er ook rekening mee te houden zodat een etentje samen ook écht een etentje samen wordt. Tenminste… als de dienster een beetje wil meewerken. Wat vandaag, op deze Internationale Vrouwendag, duidelijk niet het geval was.

Een pizza en een fruitsap voor Sanja, een kippenstoofpotje met groenten voor Irina, en een steak met frietjes voor mij. En twee glazen chianti. De blonde debutante - we hadden haar hier nog niet eerder gezien - schreef het netjes op en kwam kort daarna keurig met de drankjes. Zoals verwacht kwam de pizza eerst, maar als ervaren gebruikers hadden we dat ingecalculeerd. We genoten dus van onze chianti terwijl Sanja met zijn pizza bezig was. Een kwartier later kwam blondinka naar onze tafel met één bord. Een kippenstoofpotje met frietjes. Met de mededeling dat de steak nog komen zou. Toen Irina haar zei dat het kippenstoofpotje met groenten had moeten zijn, niet met frietjes, keek ze ons aan met een air van “had je dat niet eerder kunnen zeggen?”. Maar we hadden geluk: ze nam het bord weer mee naar de keuken, zonder er verder over te discussiëren.

We maakten nog wat grapjes over hoe ze nu in de keuken de frietjes van het ene bord op het andere zouden kieperen - misschien zelfs er een keertje ter vergelding op spuwen, maar dat bleek niet te kloppen. Een kwartier later verscheen de dienster immers opnieuw aan onze tafel. Zonder borden. Maar met haar notaboekje en pen weer in aanslag. Of we onze bestelling nog eens konden herhalen? Dat deden we. En, aangezien onze chianti ondertussen al op was, waagden we de gok om ook nog wat wijn bij te bestellen. Tot onze verbazing kregen we, nog eens een kwartier later, bijna tegelijk ons eten. ’t Is te zeggen: Irina kreeg wat ze besteld had, en ik kreeg inderdaad frietjes, maar met een in deeg gebakken котлета (katljèta) of gehaktbal. Onze honger was ondertussen echter zo groot dat we blondinka haar artistieke vrijheid gunden - ook voor haar was het tenslotte Vrouwendag -, en dat we ook niet meer aandrongen op de nabestelling van de wijn. Een vergissing, zo bleek toen we na afloop de rekening kregen. Want de wijn was, hoewel niet geleverd, toch aangerekend. We bleven evenwel minzaam, en we vroegen en kregen een nieuwe, correcte rekening. Maar toch zag ik dat Irina’s vrouwelijke solidariteit zijn grens bereikt had. In Rusland is de dienst niet inbegrepen in de rekening. Gewoonlijk geef je dus zo’n 10 % méér dan wat aangerekend wordt. Maar deze keer doorzocht ze haar portefeuille, én de mijne, én alle zijzakjes van haar handtas, en dat zijn er héél wat, net zolang tot ze genoeg muntjes had verzameld om netjes gepast te betalen. Zonder drinkgeld.

Ik heb haar (nog) niet durven vertellen dat ik die котлета die mij onverwacht te beurt was gevallen eigenlijk wel heel lekker vond, en dat ik die bij een volgend bezoek aan Пицца ди Рома zeker nog eens ga proberen te krijgen.

What's in a name?

2009-02-26T14:39:00.003+01:00

Toch nog even iets over trouwen vandaag. De dag nadat we de eerste keer onze trouwdatum hadden afgesproken was het Valentijnsdag. Die ochtend verbaasde Irina mij lichtelijk aan de ontbijttafel door ineens te vragen of ze mijn naam mocht aannemen. Officieel. Met alles erop en eraan. Nu is het in Rusland niet ongebruikelijk dat vrouwen bij hun huwelijk de naam van hun man aannemen – met een “a” erachter, weliswaar, voor de vrouwelijke toets. Volgens de cijfers van de ZAGS doen nog altijd 85 % van de vrouwen dat. Het is een traditie. Maar toch, ik had zo’n voorstel niet meteen verwacht. Want Irina’s huidige naam is Шибалова (Shibalova) – met de klemtoon op de tweede lettergreep – en dat is, hoewel ze ook al eens eerder getrouwd is geweest, toch haar oorspronkelijke meisjesnaam. Ze heet zo omdat haar vader Shibalov heette.

Ze heeft haar meisjesnaam dus steeds behouden, en daarom dacht ik dat ze dat ook nu weer zou willen. Maar niet alleen daarom. Ik had nog twee andere goede redenen om dat aan te nemen. Enfin: een goede en een minder goede, bijna perverse, om eerlijk te zijn.

Laat ik met die lichtelijk perverse reden beginnen. In België ken ik een Russische vrouw die bij haar eerste huwelijk in Rusland, lang geleden, zoals gebruikelijk de naam van haar echtgenoot had aangenomen. Ik ga die naam hier nu niet noemen – u zou ze wel eens kunnen kennen. Want nu is ze met een Belg getrouwd, en ze woont in België maar… ze draagt nog altijd de naam van haar vorige Russische echtgenoot. Iedereen in Leuven kent haar ook onder die naam, al weet bijna niemand dat het die van haar ex is. Na een scheiding blijft de vrouw hier immers vaak de naam van haar eerste man behouden. Ze zou terug haar meisjesnaam kunnen aannemen, maar slechts 5 % van de gescheiden vrouwen doet dat, afgeschrikt door de administratieve lompsromp die dat teweeg brengt. Alleen bij een volgend huwelijk wordt een nieuwe naamsverandering soms weer overwogen, maar lang niet altijd. Een vrouw die een keertje eerder gehuwd is geweest, blijft dus vaak de naam van haar eerste echtgenoot gebruiken. Ik weet het niet, maar volgens mij moet het niet leuk zijn om, als volgende in de rij, dag in dag uit geconfronteerd te worden met een vrouw die voortdurend door iedereen met de naam van je voorganger wordt aangesproken. “Loser!”, denk ik dan wel eens.

Maar goed, laten we er vanuit gaan dat het bij ons deze keer voor altijd is, en dat ik mij dus niet moet bekommeren om het droeve lot dat mijn mogelijke opvolger(s) beschoren zou zijn indien Irina in de toekomst de naam wil dragen die opa ons gegeven heeft. I couldn’t care less, by the way. Laat ik het dan maar hebben over de goede reden om niet te veranderen. En die reden ligt in de naam zelf. “Vanhellemont” is gewoon on-uit-spreek-baar voor de gemiddelde Rus. En bovendien lastig om te translittereren. Ik heb al vier of vijf cyrillische varianten gezien, afhankelijk van wie mijn visum uitschreef. Omdat, bijvoorbeeld, de letter “h” niet bestaat in het Russisch alfabet. Dus wordt die door de “meest benaderende” cyrillische letter vervangen. Dat is vaak “ch”, maar soms ook “g”, of “zh”. Of ze wordt gewoon weggelaten. En die dubbele “l”, dat gaat er ook niet goed in - enfin soit, het is niet simpel. En dat moet dan aangepast worden op zoveel verschillende documenten en in zoveel verschillende administraties, en die moeten allemaal dezelfde translitteratie willen toepassen! Voor een plichtsbewuste, maar eigengereide Russisch ambtenaar is dat laatste niet vanzelfsprekend.

Eergisteren vulden we samen het aanvraagformulier in dat we, samen met alle andere documenten, bij ons bezoek aan de ZAGS zouden moeten afgeven. Ik de linkerkant, voor он (on) of “hij”, Irina de rechterkant, voor она (ona) of “zij”. Onderaan stonden twee lijntjes waarop zowel de man als de vrouw moesten aangeven welke familienaam ze willen dragen na het huwelijk. Ik vulde mijn naam in, maar Irina liet dat vak nog open. Ze wou toch nog even nadenken, wellicht afgeschrikt door mijn verhalen over de translitteraties. Of gewoon om de spanning op te drijven? Want pas in de ZAGS zelf, toen we al voor de ambtenaar zaten, knipoogde ze eens en schreef ze Ванхеллемонт. Maar zonder “a” erachter. Om toch niet helemààl te doen zoals iedereen.

Tot 24 april heet Irina dus nog altijd Shibalova. En nadien Vanhellemont. Ik word nooit met de geest van de ex geconfronteerd. Ik vroeg haar waarom ze de eerste keer haar naam niet veranderd had. “Uit respect voor mijn vader”, zei ze. Die man is jaren geleden al gestorven. Vermoord zelfs. En waarom zou ze haar naam nu dan wél willen veranderen? “Uit respect voor jou”, was het antwoord. Kijk, lezer, ik ben veel gewoon, maar daar kan ik toch even week van worden… Het is een leuke Valentijnsdag geworden.

24 april is Trouwdag

2009-02-25T20:24:00.003+01:00

De kogel is door de kerk. Irina en ik hebben een trouwdatum vastgesteld. Tenminste, dat dachten we… tot gisteren. De kids en enkele intimi wisten al dat we gingen trouwen, maar de datum lag nog niet echt vast. Eerst hadden we gedacht aan zaterdag, 25 april. Op vrijdag de dertiende hadden we dat besloten. Il faut oser, hein? Het ging bijgevolg niet volledig zoals verhoopt, en het wordt nu vrijdag, 24 april.

In Moskou moet je, als je wil trouwen, dat gaan aangeven bij de ZAGS, een soort kantoor voor de Burgerlijke Stand. Je kan dat doen ten vroegste twee maanden vóór je trouwdatum, en ten laatste één maand ervoor. Nu is zaterdag 25 april de meest populaire trouwdag in Rusland dit jaar, dus konden we verwachten dat er veel volk op zou afkomen. Want het is de zaterdag na het orthodoxe Pasen en dat is dé trouwdag bij uitstek. Dit jaar misschien alleen voorafgegaan door Valentijnsdag, omdat die toevallig ook op een zaterdag viel. Maar 25 april is ook zo populair omdat het dit jaar de enige zaterdag tussen Pasen en de maand mei is. Dat is hier belangrijk omdat, in de 40 dagen vóór Pasen, dan trouw je namelijk niet. Dat hoort niet, feesten in de vasten. En trouwen in de maand mei doe je ook beter niet, want dan krijg je, volgens de Russische traditie, alleen maar onheil en nare dingen over je heen. Want май (maj), het Russische woord voor mei, kent ook een werkwoordvorm маяться (majatsja), en die betekent: lijden, afzien, wegkwijnen. Dat doe je jezelf niet aan.

Er zijn een 30-tal ZAGS in Moskou, en de ZAGS waar wij naartoe gingen heet Дворец бракосочетания (Dvorets brakosotsjetanija) of “Trouwpaleis” en kan, met zijn drie trouwzalen, zo’n 36 koppels per dag verwerken. Je zou dus denken: plaats genoeg voor iedereen, maar dat liep wel even anders. Omdat we bij de eerste 36 wilden zijn, gingen we gisterenavond al eens kijken of we geen plaatsje in de rij konden kopen. Klinkt misschien vreemd, maar alles is business in Rusland tegenwoordig, en er staan dus vaak, op plaatsen waar moet aangeschoven worden, vrijwilligers die, in ruil voor een paar honderd roebel, jouw wachtbeurt verrichten. Als je bijna aan de beurt bent, bellen ze je op je gsm, en dan ga je hun plaats innemen. Een vaak voorkomende en algemeen aanvaarde praktijk hier. Maar toen we daar arriveerden stonden er geen vrijwilligers. Wel twee grote fonkelnieuwe en pikzwarte Volvo SUV’s, type XC90, met in de ene twee jongedames en in de andere twee jonge, stoere mannen die een oogje in het zeil hielden. Het waren twee koppels die ook op 25 april wilden trouwen, en die daar al drie dagen voor de deur kampeerden om toch maar de eersten te zijn. Ze waren de eersten. En aangezien ze daar toch bleven staan tot de deuren opengingen, hadden ze een lijst gemaakt, waarop iedereen die op voorhand kwam kijken, keurig in volgorde van aankomst werd genoteerd. Wij waren nummer 59. Toen wisten we dus al dat we 25 april mochten vergeten. Een andere ZAGS was geen optie omdat deze de enige is in Moskou waar vreemdelingen terecht kunnen om te trouwen. Alle andere zijn “Russians only”. Maar 24 april leek ons een mooi alternatief. De kids komen naar Moskou van 23 tot 26 april, dat maakte dus eigenlijk niet veel uit. Iedereen die op de lijst stond, werd geacht om vanochtend om 6 uur present te zijn om een voorlopige rij te vormen. Wie er dan was, zou zijn definitieve plaats krijgen. Wie er niet was, was zijn plaats kwijt. Merkwaardig misschien, maar dat werkt hier dus wel. Stipt om 6 uur gingen alle trouwlustige koppels netjes op hun plaats in de rij staan. Vóór ons waren er tien koppels niet opgedaagd, die waren hun geluk bij een andere ZAGS gaan proberen. Achter ons stonden nog een veertigtal andere koppels. Toen iedereen mooi opgelijnd stond en dus zijn plaats goed kende – wie staat er vlak vóór ons, en wie net achter ons? –, werd afgesproken dat we om halfnegen terug zouden komen voor de definitieve line-up, want om 9 uur zouden de deuren openen.

Om halfnegen was iedereen er dus weer. Met zo’n goede 45 koppels vóór ons vreesden we dat we niet vóór de middag aan de beurt zouden komen, misschien zelfs pas tegen de avond. Het was bitter koud, - 12 °, en dus spraken Irina en ik af dat we een beurtrol zouden doen. Eéntje in de rij, de ander in de warme auto, en om de vijftien minuten wisselen. We hadden eten en drank mee voor een hele dag. Ondanks de koude viel dat wachten wel mee omdat er rondom ons wel één en ander te zien viel. De sfeer onder de wachtenden was uitstekend en twee verhuurders van lange limousines hadden elk een negen meter lange Hummer geparkeerd waar we even zijn gaan inzitten. Twee bars en plaats voor 28 personen. Leuk om eens te zien, maar niet echt onze smaak.

Het ging sneller vooruit dan we verwacht hadden. Om vijf voor elf konden we al naar binnen. Wel stijfbevroren. Maar het onthaal binnen was vriendelijk en efficiënt. Het imago van de stuurse, rigide en klantonvriendelijke ambtenaren is hier vandaag absoluut niet bevestigd geweest, integendeel. Dat is vaak wel even anders voor Russen die in België willen trouwen. Daar wordt het kleinste foutje vaak afgestraft met onnodig uitstel of zelfs afstel.

Om kwart over elf stonden we weer buiten. Hunkerend naar de warmte van de flat. En met een fraaie bundel waar, ter herinnering, de datum en het uur op vermeld staan. Vrijdag, 24 april 2009, om 16.30 uur. Toen we thuis waren heb ik oma en opa gebeld en het hen verteld, dus nu mag iedereen het weten, u ook. Laat iets weten als u rond die tijd in de buurt bent, dan kunnen we een stoel bijschuiven.

23 februari is Mannendag

2009-02-23T17:11:00.002+01:00

Vandaag, 23 februari is het “Mannendag” of День Мужчин (Djen moezjtsjin) in Rusland. Officieel heet het de “Dag van de Verdedigers van het Moederland”, en het was al een feestdag in de tijd van de Sovjetunie. Op 23 februari 1918, tijdens de Russische Burgeroorlog - de strijd tussen de Roden en de Witten -, trad de massa voor het eerst in groten getale toe tot het Rode Leger, zowel in Moskou als in het toenmalige Petrograd (Sint-Petersburg). En sindsdien was er dus een reden om een nieuwe nationale feestdag te introduceren.

Deze feestdag veranderde een paar keer van naam, maar nooit van datum. Eerst was het de “Rode Legerdag”, in 1949 werd het de “Dag van het Sovjetleger en de Vloot”. Na de val van de Sovjetunie, in 1991, werd het de “Dag van de Verdedigers van het Moederland”.

Officieel werden en worden dus al diegenen gevierd die ooit in het leger hebben gediend, zowel mannen als vrouwen. Maar dat is geëvolueerd: nu is het de dag waarop de mannen gevierd worden, als tegengewicht voor de “Vrouwendag” of de женский день (Zjenskij djen) die op 8 maart volgt. Nu spreekt iedereen dus gewoon van de “Mannendag”.

Op Mannendag is alles zoals op Vrouwendag, maar de cadeautjes gaan in omgekeerde richting. Iedereen heeft een vrije dag, er zijn optochten en parades, en de vrouwen geven cadeautjes aan de mannen. De echtgenoot, het vriendje, de zonen, de vader, de mannelijke collega’s… als vrouw moet je aan elk van hen gedacht hebben - want over twee weken is het Vrouwendag. En je man of je vriendje moet je extra verwennen.

Stom genoeg ben ik vandaag net in Leuven. Maar dat geeft niet. Morgen ben ik terug in Moskou en uit goede bron heb ik vernomen dat er vijf of zes cadeautjes klaarstaan. Ben benieuwd van wie… en of ik extra verwend word mét nalatigheidsinterst...

Ne t’en fais pas, Didier

2009-02-12T14:34:00.006+01:00

Vandaag is mijn eerste echte werkdag hier. Met thuiswerk, weliswaar. Irina is vanochtend mijn verblijf gaan registreren, maar een werkvergunning heb ik (nog) niet. Ik blijf dus best niet de hele dag op kantoor. Er zou zo eens een arbeidsinspecteur moeten opdagen. Die zijn hier tegenwoordig heel actief. Meer op bouwwerven dan in recruteringskantoren weliswaar, om Tsjetsjenen en Georgiërs te klissen, maar toch…

Thuiswerk dus. Ik installeer mij in de flat met mijn laptop in aanslag, en zet de televisie aan. Vorige week hebben ze de kabel aangesloten. Herejezus! Méér dan 200 kanalen. Probeer daar je weg maar in te vinden! Al zappend bots ik op RBC TV, een nieuwskanaal dat samenwerkt met CNN en CNBC. En ja hoor, België is hier weer in het nieuws. Kijk eens aan! Blijkbaar hebben de aandeelhouders van de Fortis holding gisteren de verkoop van de Fortis Nederland aan de Nederlandse overheid afgewezen, en ook de nationalisering van de Belgische tak van Fortis door de Belgische overheid. En daardoor ook automatisch de deal met BNP Paribas verworpen. Bon, als nieuwsfeit kan dat tellen, maar voor wie de Fortis-saga van op afstand volgde, en keer op keer verrast werd door de elkaar steeds weer overtreffende communicatieblunders van de Belgische ministers, kan dat niet verbazen.

Er gaat hier dan ook meer aandacht naar de manier waarop "Дональд Дак" (Donald Duck) Didier Reynders vandaag - met een zelfvoldane glimlach, naar het schijnt - de schuld van het hele verhaal op anderen probeert te schuiven, dan naar de stemming en de gevolgen ervan. Blijkbaar heeft Reynders geprobeerd om 125 miljoen aandelen zonder stemrecht te laten meetellen bij de stemming. Tja, dat zorgt voor enig leedvermaak. Over het algemeen wordt hier trouwens met onbegrip gereageerd op de wijze waarop de Belgische regering van bij de aanvang het probleem Fortis heeft aangepakt. De overhaaste en te goedkope deals, zowel met de Nederlandse overheid als met BNP Paribas, die als “enig alternatief” werden voorgesteld, deden enkele maanden geleden al wenkbrauwen fronsen. Maar vooral de krampachtigheid waarmee nadien werd ingespeeld - of net niet - op de reacties van aandeelhouders, klanten en personeel, worden hier met ongeloof becommentarieerd. “Persoonlijke ambities van ministers, die leidden tot beïnvloeding van het gerecht, tot domme uitspraken - of bewuste manipulatie - tijdens beurstijd en tot het uiten van bedreigingen ten overstaan van aandeelhouders, spaarders en personeel om de aandacht van de eigen incompetentie af te leiden”, zo ongeveer kunnen de commentaren ten oosten van de Eurogrens worden samengevat.

Nu hebben de Russen op dat vlak niet veel recht van spreken, natuurlijk. Denken we maar aan Yukos en Gazprom. Misschien zijn ze blij dat ze zelf nu ook eens de aandacht op een ander kunnen afleiden. Maar toch hebben ze een punt wanneer ze de houding van de top van Fortis en van de Belgische regering vergelijken met de reacties van voormalige toplui van de Britse Royal Bank of Scotland. Die waren indertijd ook bij de rampzalige overname van ABN Amro betrokken, maar die hebben nadien wel publiekelijk hun excuses aangeboden voor hun verantwoordelijkheid in de financiële crisis. Zou Reynders dat over zijn lippen kunnen krijgen?

Maar ach, hoor mij nu klagen. Sinds gisteren hebben we een draadloze snelle internetverbinding in de flat, en kan ik via Keytrade de beurs online en in real time volgen. Ik heb vanochtend om kwart over negen Belgische tijd, net vóór ik mij aan het werk zette, een gokje gewaagd. Ik heb wat aandelen Fortis gekocht aan 0,99 euro ’t stuk. Niet teveel. Het leek me iets te riskant om alles op alles te zetten. En even later stonden ze toch mooi op 1,23 euro. Plus 24 % op een uurtje tijd. Eigenlijk zou ik nu “Merci, Didier” moeten zeggen, of “Ne t’en fais pas” - mocht hij ooit een “Je m’excuse” over zijn lippen krijgen.

The World According To Shibalov

2009-02-08T17:30:00.008+01:00

Vlakbij de Arbat, aan het Smolenskajaplein, op twee stappen van het kantoor van Roesskij Ekspress waar Irina werkt, bevindt zich het Russische Ministerie van Binnenlandse Zaken. Het gebouw waarin het Ministerie gevestigd is, is één van de “Zeven Zusters” - zeven nogal bombastische wolkenkrabbers die de glorie van het Stalintijdperk moesten uitstralen. We moesten daar zijn om een document van het Belgische consulaat te laten legaliseren. Dat lukte deze keer zonder problemen, verbazend vlug en efficiënt eigenlijk. We hebben nu al onze papieren. Vrijdag kunnen we ermee naar de ZAGs, het bevolkingsregister.

Om terug naar onze flat te gaan namen we de metro. Van Smolenskaja neem je daarvoor eerst de blauwe lijn naar Plosjsjtad Revoloetsij, het Plein van de Revolutie. Daar stap je dan ondergronds naar het station Teatralnaja, waar je de groene lijn neemt naar “ons” station, Avtozavodskaja.

Vlak vóór het overstappen in Teatralnaja raadde Irina mij aan om één van de laatste twee wagons te nemen. Waarom? “Omdat je dan uitstapt vlakbij ‘onze’ uitgang”, was het antwoord. Toegegeven, voor iemand die alleen de Brusselse metro kent, kan dat nogal vreemd klinken. Maar in Moskou bedraagt de afstand tussen de ene uitgang van een metrostation en de andere toch al gauw een verschil van zo’n vijf tot tien minuten stappen.

Toen we in ons eindstation van het treinstel naar de uitgang gingen viel mijn oog op een gedenkplaat met namen. “Dat zijn de slachtoffers van de bomaanslag die hier heeft plaatsgehad”, zei Irina. Dat was vier jaar geleden, op 6 februari 2004, om 8.30 uur ’s ochtends, in volle spitsuur. Een jonge vrouw was in Avtozavodskaja opgestapt met 5 kilogram TNT in haar tas. Toen het metrostel vertrok in de richting van Paveletskaja, blies zij zichzelf en haar medereizigers op. Er waren 39 doden en 134 gewonden.

“En waarom hangt de gedenkplaat aan deze uitgang, en niet aan de hoofduitgang?”, vroeg ik. “Omdat de bom hier, in de laatste twee wagons ontploft is…” was het laconieke antwoord.

Ik dacht aan “The World According To Garp” van John Irving, waarin de protagonist een huis koopt waar net een vliegtuig op was neergestort. Hij redeneerde dat de kans dat zoiets zich nog eens op dezelfde plaats zou voordoen uiterst gering was. “We'll take the house. Honey, the chances of another plane hitting this house are astronomical. It's been pre-disastered. We're going to be safe here”. Hij kan gelijk hebben. Maar ik ga in het vervolg in het midden van de trein opstappen. Ook al loop ik dan een paar stappen méér.

Winteravond

2009-02-06T23:10:00.015+01:00

Met vier jaar Russisch aan het Centrum voor Levende Talen heb je een aardig inzicht in de structuur en de grammatica van de taal, maar echt vlot lukken de conversaties daarmee niet. Daarom word ik nu gedrild, vier uur per dag. In Moskou door Maria Andrejevna, een gepensioneerde prof van de Moskouse Staatsuniversiteit, en wanneer ik in Leuven ben door Nathalie Morozova, een Russische taallerares van Eurosopeak. Tussendoor speel ik een beetje met de Russische taal. Met het ondertitelen van de TV-reeks "Master & Margarita" van regisseur Vladimir Bortko, bijvoorbeeld. En heel soms waag ik mij aan enkele regeltjes van de door elke Rus bewierookte dichter Aleksander Poesjkin. Vanavond vertaalde ik een fragment van zijn gedicht "Winteravond". Alleen de laatste regels weliswaar.

Вихри снежные крутя;
То, как зверь она завоет,
То заплачет как дитя.
Выпьем, добрая подружка
Бедной юности моей,
Выпьем с горя; где же кружка?
Сердцу будет веселей

Sneeuwstormen vallen uit de hemel
Nu brullen ze als beesten
Nu huilen ze als een kind.
Laten we drinken, goede vriendin
Van mijn ellendige jeugd
Drinken van verdriet, waar is de beker?
De wijn zal ons vrolijk maken.

Priatnova apetita

2009-02-06T14:31:00.030+01:00

Vanavond staan er twee typisch Russische gerechten op het menu. Borsjsjt, de bekende rode bietensoep, en pelmeni, vaak omschreven als "Siberische ravioli". De bereidingstijd voor beide gerechten is meer dan drie uur. Gelukkig is de keuken groot genoeg om ze tegelijk klaarmaken. Maar als ik ze tijdig op tafel wil, moet ik er nu aan beginnen.

Borsjtsj

500 gram runderpoulet
1.1/4 liter water.
10 gram boter.
1 ui fijn gesneden.
1 winterwortel, in reepjes gesneden.
1 aardappel, in reepjes gesneden
400 gram witte kool, in reepjes gesneden.
400 gram gekookte bieten in reepjes gesneden.
zout en versgemalen zwarte peper.
1 eetlepelfijngehakte dille en 1 eetlepel fijngehakte peterselie.

Pelmeni

220 gr. bloem
2 eieren
900 gr. rundergehakt
225 gr. varkensgehakt
water
2 teentjes knoflook, geperst
1 theel. zout
1 theel. peper
azijn
zure room

Never talk to strangers

2009-02-01T22:21:00.006+01:00

De temperatuur in Moskou daalde vandaag tot - 22° C. "Je bent goed gek om hier te willen leven", zei vanmiddag een Antwerpse toerist, duidelijk gepensioneerd, op de Domodedovo Express. De trein laveerde tussen het centrum van Moskou en de luchthaven door een troosteloos landschap van kale dennenbossen, vuile rook uitspuwende fabrieken en achtergestelde appartementsblokken. "Goed gek", beaamde zijn echtgenote, die iets jonger oogde. Door de arrogantie waarmee ze dat zeiden wou ik hen vragen wat zij hier in godsnaam dan zelf wel kwamen zoeken. Ik dacht onwillekeurig aan de Noorderlaan, de Linkeroever en de Petroleumkade, en zag niet meteen grote verschillen. Maar dat leek me te defensief. Ik besloot tot de tegenaanval.

"Liever hier dan in Antwerpen", antwoordde ik, hopend dat dat even arrogant zou klinken en dat mijn smile pedant genoeg zou zijn om wrevel op te wekken. En ja hoor! Het werkte. Ik genoot van hun verbouwereerdheid en een zalige stilte. Enfin, eventjes toch. Want een paar minuten later, toen een dame met een karretje vol tijdschriften en versnaperingen langs kwam, brak de gepensioneerde de stilte. Hij vroeg mij of ik aan de dame in het Russisch wou vragen of ze het tijdschrift ‘Challenge’ had. Dat moet één of ander Frans tijdschrift zijn. Ze hadden een vriend bezocht die in Moskou werkte, die sprak Frans en had daar een hoge positie, en zijn dochter stond deze maand op de cover van dat blad, vandaar. Nu was ik wel benieuwd om die dochter eens te zien, maar mijn slecht karakter won het van mijn nieuwsgierigheid en ik vroeg de dame of ze, ten behoeve van de Russisch onkundige toerist, "njet" wou antwoorden - op gelijk wat ik vroeg. Wat ze ook prompt deed, met veel overtuiging, zelfs met een zweem van minachting voor zoveel gebrek aan cultuur.

"Hoe kan dat nu? Hebben ze hier geen Franse tijdschriften?", was de verbaasde reactie. Dat is bij ons toch anders". De stilte was definitief gebroken. Hun vriend in Moskou woonde in een flat met zes of zeven slaapkamers. "Maar toch... het is niet zoals bij ons". Elke avond hadden ze uitvoerig gedineerd met zeer goede wijnen, dat wel, "maar toch... niet zoals bij ons". In de solden hadden ze Calvin Klein, Giorgio Armani en Prada kunnen kopen aan 70 % korting, "maar toch...".

Op de luchthaven aangekomen, vroegen ze of ze mij mochten volgen naar de vertrekhal. Want het was hun eerste bezoek. En of ik daar een goed restaurant kon aanwijzen. Ze nodigden mij niet uit om mee te gaan. Als ze het deden om mij te pesten, hadden ze dat wèl moeten doen.

In Moskou kan een mens depressief worden. Tenminste als hij Antwerps begrijpt. “Praat nooit met vreemdelingen”... uitgerekend ik had dat nochtans moeten weten, want het is de allereerste zin van ‘De meester en Margarita’. Ik zal het wel nooit leren… (Ik koop die 'Challenge' straks wel).

Belgen in het Russisch Journaal

2009-01-30T15:02:00.003+01:00

Lang heb ik gedacht dat Moskovieten absoluut geen aandacht hadden voor ons kleine landje, maar de laatste weken heb ik die idee moeten bijstellen. Geloof het of niet: zowel de gebeurtenissen in Dendermonde als de perikelen rond Fortis kregen hier veel aandacht in de televisiejournaals. Ook de rel rond Bert Anciaux, die blijkbaar, naast de vermoorde kinderen van Dendermonde, ook de honderden gedode kinderen in Gaza herdacht had, werd vermeld.

Voor een goed begrip: ik kan Bert Anciaux niet zo goed uitstaan. Dat dateert al van iets meer dan dertig jaar geleden, toen hij als achttienjarige streber, gesteund door de lokale Volksunie-afdeling, een gooi deed naar het voorzitterschap van de sociaal-culturele raad van Neder-Over-Heembeek. Als stafmedewerker van die raad huiverde ik bij de idee alleen al dat ik mij tegenover hem professioneel zou moeten verantwoorden. Gelukkig heeft mijn stille diplomatie toen bij de andere stemgerechtigden dat onheil kunnen keren. Dertig jaar geleden was ik nog net iets geslepener dan hij. Ik heb mij later ook veel geërgerd aan zijn emo-scènes in de politiek - tenminste wanneer hij in beeld was. Ach, een minister mag al eens publiekelijk een traan laten, en zelfs een minister van cultuur mag al eens een keertje “Allez gij!” zeggen. Maar niet de hele tijd.

Maar deze keer kan Bert een beetje op mijn sympathie rekenen. Een gek die kinderen vermoordt in een crèche, dat is erg. Dat is héél erg, laat daar geen misverstand over bestaan. Maar een regering die, naar we aannemen, uit mature volwassenen bestaat, en die beslist om bommen te gooien op woongebieden, goed wetende dat daarbij tientallen, zelfs honderden onschuldigen zullen gedood worden, dat is erger. Want dat is koelbloedig en doelbewust. Sie haben es sehr gut gewußt. De gek in Dendermonde zit vast. De Israëlische regering mag vrolijk doorgaan. Zij kan en zal rediciveren, dat zie je zo wanneer je Avital Leibovich, de woordvoerster van het Israëlisch leger, bezig hoort. “Wij hebben gewonnen, wij zijn de besten”. Letterlijk zo gehoord in perfect Engels.

Raak niet aan onze kinderen, Kim. Maar, Avital, ook niet aan die van de Palestijnen. Of, iedereen, ook niet aan die van de Israeli, of van gelijk wie. Poten af! Dogovorilis’?

Pruimentijd

2009-01-23T14:58:00.002+01:00

Nadat ik vanochtend naar het Belgisch consulaat was geweest, liep ik van het metrostation Avtozavodskaja naar onze flat in Simonovskij Val ulitsa. Normaal gesproken een wandeling van vijf tot tien minuten, afhankelijk van wat er op straat te beleven valt. Maar deze keer, met een verse laag sneeuw, ging alles wat langzamer. En vooral moeizamer. Twee keer viel ik bijna, één keer echt. Maar het viel niet op, want iedereen had moeite om zich recht te houden. Het was even vóór de middag, het krioelde van scholieren in de straten. Ik heb nog altijd niet door hoe ze het doen, maar meestal zien de mensen hier van op een afstand dat ik geen Rus ben. Ook als ik mijn mond hou. Het verbaasde mij dan ook niet dat, toen ik ter hoogte van pizzeria "Уно Моменто" (“Uno Momento”) een groepje van drie schoolmeisjes inhaalde, zij meteen begonnen te fluisteren en te giechelen. Ik begreep natuurlijk niet wat ze aan het fezelen waren, maar ik heb voldoende ervaring met kids én met Moskovieten om te weten dat het over mij ging. Meer dan waarschijnlijk had één van hen een schitterend idee gekregen, dat bij de twee anderen op grote bijval mocht rekenen. En inderdaad, mijn vermoeden was nog niet eens volledig in gedachten verwoord, of ik werd getroffen door drie goedgerichte sneeuwballen. Enfin: door twee, want eentje ging naast en keilde de sigaret uit de mond van een ober, die buiten de pizzeria zijn rookpauze hield.

Mijn eerste reflex was om hen alle drie tegelijk genadeloos en lijfelijk te straffen door ze eens flink met hun neus in de sneeuw te duwen. Zo’n beetje zoals je dat met een jonge pup doet als zindelijkheidstraining. Maar toen bedacht ik hoe ik dat zou moeten uitleggen als toevallig een auto van de Militsia zou passeren. “Zij zijn begonnen, meneer”… het klinkt niet alleen belachelijk, ik weet bovendien niet eens hoe ik dat in het Russisch zou moeten zeggen. Doorlopen dan maar en doen of ik niets gemerkt had? Neen, dat gunde ik hen ook niet. Ik draaide mij dus ineens om, keek zo boos als ik kon naar de drie verschrikte gezichten, en riep, met een zo zwaar mogelijke stem: “Jantje-zag-eens-pruimen-hangen-o-als-eieren-zo-groot-het-scheen-dat-Jantje-wou-gaan-plukken-schoon-zijn-vader-het-hem-verbood!”

Ik zie het mij in Leuven niet proberen, maar in Moskou had het een bijzonder didactisch effect. Ik weet niet wat zij dàchten dat ik zei, maar ik was nog niet eens uitgeraasd toen ik spontaan uit drie monden tegelijk hoorde: “Izvinitje, izvinitje, pazjalujsta!” Dàt begreep ik dan weer wél. Excuses en “alsjeblief”, ha ha! Doel bereikt, en ik wou dat lang laten duren en er lang van genieten, maar ik kon, jammer genoeg, mijn lach niet inhouden. De getroffen ober trouwens ook niet. Gelukkig maar, want hij bleek de vader van één van die krengen te zijn. Drie cola’s, een koffie en een cappuccino in de pizzeria bezegelden een nieuwe vriendschap. Toen ik wegging, wou de vader-slash-ober weten wat ik mijn belagers had toegeroepen. “Dat wil u niet weten”, antwoordde ik. En ik meende het.

We beginnen eraan

2009-01-23T09:00:00.002+01:00

Misschien wordt het tijd dat ik een blog begin. Iets als
“Kuifje in Rusland” of zo. Sinds begin januari huren Irina en ik een flat in Simonovskij Val ulitsa. De eerste dagen hebben we daar flink aan mogen schrobben en poetsen, vooral omdat we op 7 januari iets wilden doen voor het Russisch kerstfeest. Dat is allemaal goed meegevallen, en na die eerste week heb ik serieus wat gependeld tussen Leuven en Moskou, vooral om mijn documenten in orde te krijgen. Een geboorte-attest gaan halen in Diegem, een hoop andere documenten bij de stadsdiensten en bij de notaris en het gerechtshof in Leuven, en dat allemaal laten legaliseren op het Ministerie van Buitenlandse Zaken in de Karmelietenstraat in Brussel. Oh ja, ook nog een keertje naar het Ministerie van Justitie op de Waterloolaan in Brussel voor nog een andere stempel. Naar elk van die instanties ben ik dan nog een keertje terug moeten gaan omdat de handtekening of een stempel niet exact overeenstemden met wat verwacht werd. Het is duidelijk dat er niet veel Belgen naar Moskou gaan wonen, want niet alle ambtenaren hebben de procedures goed in de vingers. Maar ik moet zeggen dat ik overal vriendelijk werd onthaald en geholpen.

Dan, vorige vrijdag, met de hele zwik naar het Belgisch consulaat in Moskou, voor nog eens een ander document. Dat moesten we dan nog laten legaliseren door het Ministerie van Binnenlandse Zaken hier in Moskou, en daarna moet alles hier in het Russisch vertaald worden door een beëdigd vertaler. En dan moeten we ermee naar de ZAGs gaan, de plaatselijke bevolkingsdienst, zeg maar. Dat is de laatste stap om hier geregistreerd te worden.

Op het Belgische consulaat had de mevrouw, die mijn document had opgesteld, benadrukt dat we goed moesten opletten wanneer we al die documenten in Rusland zouden laten vertalen. Want de namen van personen en plaatsen moesten correct getranslittereerd worden. Het cyrillisch schrift kent geen letter “h”, bijvoorbeeld, net zomin als de tweeklank “eu”. Een beetje lastig als je Vanhellemont heet en in Leuven woont. Maar toen we op het Ministerie van Binnenlandse Zaken het door haar opgestelde document wilden laten legaliseren, bleek dat ze zelf de naam “Leuven” twee keer verschillend had gespeld - “Лювен en Лëвен zijn niet hetzelfde, mijnheer!”, zei de oplettende ambtenaar van dienst. Gelukkig zijn ze ook hier erg vriendelijk en zijn de wachttijden, in tegenstelling tot wat ik verwacht had, absoluut niet lang.

Dus moet ik straks weer naar het consulaat. Er werd mij beloofd dat er een correct document zou klaar liggen. Dat ga ik vlak voor de middag halen dan. Maar eerst deze blog starten. Waar staat die “Send”-knop?